Open Finance & Innovatie
Digitalisering en technologische innovatie veranderen de financiële sector in hoog tempo. Open Finance en nieuwe Europese wetgeving rond datadeling raken direct aan vragen over innovatie, concurrentie, veiligheid en vertrouwen. Banken spelen hierin een sleutelrol: zij bewaken de financiële stabiliteit én dragen tegelijk bij aan verantwoorde innovatie.
Snel naar: Standpunt Veelgestelde vragen
In het kort:
Innovatie vraagt om samenwerking en gedeelde infrastructuur;
Datadeling moet veilig, proportioneel en klantgericht zijn;
Publiek vertrouwen en weerbaarheid staan daarbij voorop.
Innovatie en nieuwe risico’s in de financiële sector
Innovatie is essentieel voor een toekomstbestendige bankensector en een concurrerende economie. Nieuwe technologieën bieden kansen voor betere dienstverlening, efficiëntere processen en nieuwe producten voor klanten. Tegelijkertijd nemen risico’s toe, bijvoorbeeld op het gebied van cyberveiligheid, privacy en datamisbruik.
Binnen dit speelveld speelt Open Finance een belangrijke rol. Het Europese wetgevingsvoorstel Financial Data Access (FIDA) wil innovatie stimuleren door bredere toegang tot financiële data mogelijk te maken. In de huidige vorm biedt het wetsvoorstel echter beperkte toegevoegde waarde voor klanten en het innovatieve vermogen van de sector, terwijl de risico’s aanzienlijk zijn.
Het voorstel verplicht tot brede toegang tot gevoelige financiële gegevens, terwijl waarborgen voor gegevensbescherming, privacy en cyberveiligheid nog onvoldoende zijn uitgewerkt. Dat kan het vertrouwen van klanten en de weerbaarheid van het financiële stelsel onder druk zetten.
Wat is ons standpunt over Open Finance en innovatie?
De NVB steunt de ambitie van de Europese Unie om innovatie in de financiële sector te bevorderen. Tegelijkertijd vindt de NVB dat Open Finance alleen kan slagen als veiligheid, privacy en publiek vertrouwen centraal staan.
De NVB is kritisch op het huidige FIDA‑voorstel en pleit voor een fundamentele herziening. De verwachte voordelen van Open Finance wegen in de huidige vorm niet op tegen de risico’s en de extra regeldruk voor banken, zeker in een periode waarin de EU juist inzet op vereenvoudiging van regelgeving.
De NVB hanteert daarbij de volgende uitgangspunten:
Bescherming van consumentengegevens en cyberveiligheid staat voorop;
Datadeling is vraaggestuurd, proportioneel en gebaseerd op expliciete toestemming van de klant;
Een gelijk speelveld is noodzakelijk, zonder verdere marktconsolidatie door grote technologiebedrijven.
Wat is de rol van banken bij Open Finance en FIDA?
Banken investeren continu in innovatie om hun dienstverlening te verbeteren en om klanten veilig en betrouwbaar te bedienen. Zij werken samen met fintechs, technologiepartners en andere partijen aan nieuwe toepassingen, vaak op basis van gedeelde standaarden en infrastructuren.
Tegelijkertijd hebben banken een wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met financiële gegevens. Zij beschermen klantdata, zorgen voor robuuste systemen en dragen bij aan de stabiliteit van het financiële stelsel. Die rol vraagt om een zorgvuldige balans tussen innovatie stimuleren en risico’s beheersen, zeker wanneer het gaat om verplichte datadeling met nieuwe partijen op de markt.
Wat doet de NVB binnen dit thema?
De NVB zet zich in voor een toekomstbestendig en proportioneel kader voor Open Finance en innovatie. Dat doet de NVB door het gesprek te voeren met Europese en nationale beleidsmakers over aanpassing van het FIDA‑voorstel.
Daarnaast brengt de NVB partijen uit het innovatie‑ en fintechdomein bij elkaar en stimuleert samenwerking rond gedeelde infrastructuren en standaarden. Zo draagt de NVB bij aan veilige en verantwoorde innovatie, die het vertrouwen van klanten versterkt en de weerbaarheid van het financiële stelsel borgt.
Wat is FIDA (Financial Data Access)?
FIDA is een voorgestelde Europese verordening die financiële instellingen verplicht om, met toestemming van de klant, financiële gegevens te delen met derden. Het gaat daarbij om meer dan betaaldata, zoals ook gegevens over hypotheken, verzekeringen, beleggingen en pensioenen.
Wat is het doel van FIDA?
Het doel van FIDA is het stimuleren van innovatie en concurrentie in de financiële sector en het vergroten van de regie van consumenten over hun eigen financiële data, als onderdeel van de EU's Digital Finance strategie.
Waarom staat de bankensector kritisch tegenover het huidige FIDA‑voorstel?
De bankensector onderschrijft de innovatieambitie van de EU, maar ziet dat het huidige FIDA‑voorstel beperkte aantoonbare voordelen biedt, terwijl het aanzienlijke risico’s introduceert op het gebied van o.a. privacy, gegevensbeveiliging en cyberweerbaarheid. Deze risico’s worden in het voorstel onvoldoende beperkt.
Welke concrete risico's ziet de sector?
Het voorstel creëert brede toegang tot zeer gevoelige financiële data. Dit vergroot het risico op datalekken, misbruik van gegevens en cyberincidenten. Daarnaast bestaat het risico dat grote (niet‑Europese) technologiebedrijven hun dominante positie op de datamarkt verder versterken.
Waarom is de rol van big tech-bedrijven een punt van zorg?
Big tech-bedrijven beschikken al over grote hoeveelheden persoonsgegevens. Als zij onder FIDA als datagebruiker toegang krijgen tot financiële data, kunnen zij zeer gedetailleerde persoonlijke profielen opbouwen. Dit ondermijnt de digitale soevereiniteit van consumenten en leidt tot een ongelijk speelveld binnen Europa.
Hoe verhoudt FIDA zich tot de regeldruk voor de sector?
FIDA brengt aanzienlijke implementatiekosten en extra complianceverplichtingen met zich mee. Dit staat op gespannen voet met de bredere EU‑ambitie om wet‑ en regelgeving te vereenvoudigen en de regeldruk voor bedrijven te verminderen.
Wat pleit de bankensector concreet?
De sector pleit onder meer voor:
Uitsluiting van poortwachters, zoals grote technologiebedrijven, als datagebruikers;
Een gefaseerde, vraaggestuurde aanpak waarbij alleen noodzakelijke data wordt gedeeld;
Beperk de scope tot retailklanten met een geografische beperking van financiële diensten binnen de EU;
Expliciete en betekenisvolle toestemming door consumenten;
Een gelijk speelveld tussen alle marktpartijen;
Beperking van de regeldruk.
Wat is het standpunt van de sector als het voorstel niet wordt aangepast?
De bankensector blijft constructief meedenken over een toekomstbestendig en consumentgericht kader, maar acht intrekking van het voorstel noodzakelijk als deze fundamentele aandachtspunten onvoldoende worden geadresseerd.