Verantwoord gebruik van AI cruciaal bij transactiemonitoring
27 augustus 2026
Het gebruik van AI en Machine Learning biedt kansen om witwassen en terrorismefinanciering effectiever te voorkomen, maar brengt ook nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee. In een gezamenlijk whitepaper beschrijven Nederlandse banken hoe deze innovaties succesvol kunnen worden ingezet wanneer effectieve risicobeheersing, menselijke controle en transparantie goed zijn geborgd.
Machine learning wordt steeds vaker gebruikt binnen transactiemonitoring om complexe patronen in transactiedata te herkennen. Tegelijkertijd signaleert de sector dat het gebruik van dergelijke modellen aandachtspunten met zich meebrengt, zoals onbedoelde vooroordelen in modellen, onvoldoende datakwaliteit, afnemende modelprestaties door veranderend klantgedrag en onvoldoende uitlegbaarheid van uitkomsten.
Volgens de banken vraagt dit om een heldere governance en voortdurende monitoring. Modellen moeten niet alleen effectief zijn in het signaleren van mogelijke witwasrisico's, maar ook uitlegbaar, controleerbaar en eerlijk zijn. Daarnaast moeten banken kunnen aantonen dat modellen doen waarvoor ze zijn ontwikkeld en geen ongewenste effecten veroorzaken.
Het whitepaper benadrukt dat technologie menselijke interventie niet kan vervangen. Besluiten over mogelijke meldingen van verdachte transacties kunnen alleen worden genomen met menselijke tussenkomst. Ook bij inzet van machine learning blijft menselijke beoordeling volgens banken een essentieel onderdeel van een effectieve en zorgvuldige aanpak van financiële criminaliteit.
Daarnaast besteden de banken uitgebreid aandacht aan privacy-aspecten en discriminatierisico's. Omdat anti-witwasmaatregelen potentieel een grote maatschappelijke impact kunnen hebben, moeten modellen worden getoetst op fairness en mogelijke ongelijke behandeling van groepen klanten. De sector ziet het beheersen van dergelijke risico's als een randvoorwaarde voor verantwoord gebruik van AI binnen de financiële sector.
Met de publicatie van het whitepaper willen Nederlandse banken bijdragen aan een gezamenlijke en zorgvuldige aanpak van machine learning in de strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering. Het document biedt handvatten voor modelontwikkeling, risicobeheersing, verantwoord AI-gebruik en het aantonen van effectiviteit in de praktijk.
