Nederlandse Vereniging van Banken: naasten spelen sleutelrol bij herkennen van datingfraude
14 oktober 2026
Fraudeurs weten slachtoffers van datingfraude zo sterk te manipuleren dat zij de misleiding vaak niet meer herkennen. De financiële impact kan daarbij aanzienlijk zijn en in sommige gevallen oplopen tot tienduizenden euro’s . Vrienden, familie en andere naasten kunnen als buitenstaanders vaak als eersten zien dat er iets niet klopt. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) roept naasten op om die twijfels direct bespreekbaar te maken. Tijdig het gesprek aangaan kan helpen voorkomen dat de manipulatie verder doorwerkt en de financiële en emotionele schade oploopt. Om Nederland hierin handvatten te bieden, lanceert de NVB vandaag een nieuw seizoen van de podcast ‘Herken fraude. Voorkom fraude’. Aan de hand van waargebeurde verhalen laten naasten en experts zien hoe je zo’n gesprek opent. Zo vertelt Angelique hoe zij haar twijfels over de online relatie van vriendin Ellen bespreekbaar maakte en haar zo wist te bevrijden uit de greep van een datingfraudeur.
Isolatie als strategie
Fraudeurs bouwen over een periode van weken of maanden een emotionele bubbel op rondom hun slachtoffer. Omdat deze manipulatie zich volledig achter gesloten deuren afspeelt, in online of telefonisch contact, blijft de dynamiek onzichtbaar voor banken. Zij zetten weliswaar geavanceerde maatregelen in om betaalverkeer te beveiligen, maar hebben geen zicht op wat er tussen mensen onderling gebeurt. Iets wat voor de directe omgeving wel zichtbaar is. Uit gesprekken die de NVB voerde met naasten van slachtoffers, komen herkenbare situaties naar voren: bijvoorbeeld wanneer een online partner smoesjes bedenkt om niet te videobellen. Of waarin een dierbare ineens heel terughoudend is over een nieuwe online liefde en zich langzaamaan afzondert van de sociale kring.
Marco Doeland, teamlead Veiligheid bij de NVB, benadrukt hoe belangrijk het is dat naasten alert zijn op dit soort signalen: “Tegen de tijd dat er geld wordt overgemaakt, is de emotionele grip van de fraudeur vaak al heel sterk. Als de bank contact opneemt bij het vermoeden van fraude, bijvoorbeeld omdat iemand een groot bedrag naar een buitenlandse rekening wil overmaken, dringt een waarschuwing door die emotionele manipulatie niet altijd meer door. Met als gevolg dat het slachtoffer dan alsnog opdracht geeft om de transactie door te laten gaan. De directe omgeving vormt daardoor een onmisbare schakel door de eerste signalen zoals isolatie of defensief gedrag op te merken, nog voordat het tot een transactie komt.”
Waarom ingrijpen zo moeilijk is
Hoewel veranderd gedrag vaak opvalt, blijkt de stap om er daadwerkelijk iets van te zeggen in de praktijk groot. Naasten geven aan dat zij hun vermoedens niet altijd durfden uit te spreken, uit angst om de relatie met hun dierbare op het spel te zetten of niet serieus genomen te worden. Juist daardoor blijven belangrijke signalen soms onbesproken. Door zorgen bespreekbaar te maken, kunnen signalen van datingfraude eerder worden herkend.
Cybersecuritypsycholoog Inge Wetzer duidt die dynamiek: “Bij datingfraude spelen criminelen heel bewust in op gevoelens van verliefdheid en vertrouwen. Dat gebeurt meestal niet in één keer, maar stap voor stap. Zo kan er langzaam een werkelijkheid ontstaan waarin de fraudeur steeds meer invloed krijgt en kritische geluiden uit de omgeving worden weggezet als wantrouwen of onbegrip. Juist daarom is het zo belangrijk dat vrienden en familie het gesprek open en zonder oordeel aangaan. Zij kunnen helpen om weer wat afstand tot de situatie te creëren en vragen te stellen die het slachtoffer zelf misschien niet meer stelt.”
Podcast ‘Herken fraude, voorkom fraude' brengt de rol van de omgeving in beeld
Om de verhalen van de omgeving uit te diepen en te laten zien hoe naasten concreet kunnen handelen, brengt de NVB vandaag de eerste aflevering van een nieuw seizoen van de podcastserie ‘Herken fraude, voorkom fraude’ uit. Hierin staat de rol en zoektocht van de omgeving centraal en wordt inzichtelijk gemaakt hoe het handelen van naasten de doorslag kan geven om datingfraude een halt toe te roepen.
In de eerste aflevering vertelt een vriendin van Ellen hoe zij vanaf de zijlijn zag dat Ellen steeds verder in de greep raakte van een datingfraudeur, hoe moeilijk het was om haar te waarschuwen, en hoe zij uiteindelijk samen de misleiding aan het licht brachten. In een nog te volgen aflevering vertellen Maartje en haar moeder hoe Maartje verliefd werd op iemand die zich voordeed als een Amerikaanse cryptohandelaar en haar in werkelijkheid oplichtte. In deze aflevering deelt trainer en ervaringsdeskundige Ayleen Charlotte, bekend van de Netflix documentaire ‘Tinder Swindler’, haar ervaringen met datingfraude. Ook geeft zij naasten praktische handvatten om signalen van fraude te herkennen en het gesprek met een dierbare aan te gaan.
De podcast is vanaf vandaag te beluisteren via Spotify.
Tips voor de omgeving
Wat kun je als 'omgeving' concreet doen als je het gevoel hebt dat je naaste wordt opgelicht?
Wees alert op signalen: Zie je dat een naaste zich anders gedraagt of geïsoleerd raakt? Negeer dat signaal niet.
Blijf in contact: Laat het contact niet verwateren, ook niet als de dierbare terughoudend of afwijzend reageert.
Stel open en kritische vragen: Vraag door naar videobellen, ontmoetingen in het echt en eventuele geldverzoeken, zonder direct beschuldigend te zijn.
Check samen de feiten: zoek een profielfoto op via 'zoeken op afbeelding'. Zo kun je controleren of de foto echt bij de persoon hoort of ergens anders op internet wordt gebruikt.
Wat kun je als 'omgeving' concreet doen als een naaste is opgelicht?
Help met het regelen van praktische zaken zoals aangifte doen bij de politie, vervangen van creditcards of andere betaalpassen en contact opnemen met de bank.
Neem contact op met relevante hulporganisaties zoals Slachtofferhulp Nederland en de Fraudehelpdesk.
Verlies de verbinding met de naasten niet: soms kan er sprake zijn van een terugval naar de neppe online liefde. Zoek daarom regelmatig contact en bied steun, zodat iemand zich minder alleen voelt.
Over de campagne
De inzet op datingfraude en de lancering van het nieuwe seizoen van de podcastserie vormen een onderdeel van de bredere publiekscampagne ‘Herken fraude. Voorkom fraude.’ van de Nederlandse Vereniging van Banken. Binnen deze meerjarige campagne vragen banken aandacht voor de psychologische beïnvloeding door criminelen onder het motto: ‘Je gevoel is de beste waarschuwing tegen fraude’. Meer informatie en praktische handvatten zijn te vinden op voorkomfraude.nl.
