Financieringsscenario's voor klimaatneutraliteit: ‘een kompas voor de investeringen van morgen’
29 september 2026
Op 24 september 2026 maakten we ons nieuwe datamodel met financieringsscenario's bekend. Het model geeft inzicht in een van de grootste vraagstukken van deze tijd: welke investeringen zijn nodig voor de energietransitie, wanneer moeten die plaatsvinden en hoe kunnen ze worden gefinancierd? Voor het eerst zijn die inzichten in één gedeeld beeld samengebracht. In deze blog blikt Medy van der Laan, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), terug op het ontstaan van het model en de lancering ervan tijdens Springtij op Terschelling.
Wie op een mistige ochtend op Terschelling staat, ziet hoe snel de wereld kleiner kan worden. De horizon verdwijnt, de duinen lossen op en de vuurtoren wordt een vage schim. Voor een schipper is de haven er nog steeds, maar het zicht op de route is beperkt. Op zo’n moment blijf je niet eindeloos voor anker liggen. Je vaart op je kompas, op signalen en op de afspraak dat anderen dezelfde vaarregels volgen.
Dat is ook een treffend beeld voor de energietransitie. Onze bestemming is duidelijk: een klimaatneutrale economie in 2050. Maar de precieze route daarnaartoe ligt niet vast. Bedrijven vragen zich af of investeringen rendabel zijn. Banken kijken naar risico’s en financierbaarheid. Overheden zoeken naar beleid dat werkt. Tegelijkertijd wacht iedereen op meer duidelijkheid en zekerheid van de ander.
Medy van der Laan
(Onafhankelijk) voorzitter
Nederlandse Vereniging van Banken
Het ontstaan van het model
Nederlandse banken kunnen én willen een voorloper zijn bij de verduurzaming van de samenleving en het voorbereiden op klimaatverandering. Dat hoort enerzijds simpelweg bij onze taak om vanuit risico’s en kansen te denken én anderzijds bij onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd worstelen banken en bedrijven met de keuzes van morgen. Zo wachten veel duurzame projecten op een aansluiting op het elektriciteitsnet. Zolang die capaciteit ontbreekt, blijven investeringen in bijvoorbeeld nieuwe fabrieken of verduurzaming van bedrijven soms liggen.
Dit wilden we veranderen, maar hoe? We bedachten: wat als wij de transitiepaden en alle varianten daarbij helder in kaart kunnen brengen, inclusief de toegangspaden naar financiering?
Een gezamenlijk beeld richting klimaatneutraliteit
Dit model biedt dat. Het geeft inzicht in de omvang, timing en financierbaarheid van die investeringen en helpt om betere keuzes te maken, knelpunten eerder zichtbaar te krijgen en investeringen effectiever op gang te brengen. Willen we dat in 2040 iedereen een warmtepomp heeft? Je kunt dit doel invullen in het model en vervolgens zie wat dit kost, wat het oplevert en of en hoe we kunnen het kunnen financieren. Daardoor wordt eerder duidelijk waar kansen liggen, maar ook waar knelpunten kunnen ontstaan, bijvoorbeeld door hoge kosten voor huishoudens of vertragingen in de benodigde energie-infrastructuur.
De route ligt voor ons
Dit model is geen eindpunt, maar een vertrekpunt. We staan met zijn allen voor een enorme opgave. Zo groot, dat het soms nauwelijks te overzien is. Ons model laat echter voor de sectoren gebouwde omgeving, mobiliteit en industrie zien dat het wel degelijk mogelijk is om in 2050 klimaatneutraal te zijn.
Laten we, overheid, bedrijfsleven en financiële sector, met dit fantastische datamodel als basis, samen verder werken aan het leefbaar houden van onze wereld. Met de duidelijkheid van dit model kunnen we, ook als het nog wat mistig is, veilig koers kiezen en voortgang boeken. Zoals ze zo mooi op Springtij zeggen: ‘Wat moet vraagt moed!'.
