Europese concurrentiekracht: hoe bankregelgeving de scheepvaart raakt
10 juli 2026
"Met eenvoudigere, slimmere regels kunnen banken meer investeren: in schepen, in de energietransitie, in Europa"
Europa heeft veel kapitaal beschikbaar voor investeringen. Toch blijft een deel daarvan onbenut. Dat heeft onder meer te maken met regelgeving die banken verplicht voorzichtig te zijn bij kredietverlening. Die voorzichtigheid draagt bij aan stabiliteit, maar kan in de praktijk ook investeringen afremmen. Wijnand Tutuarima, CFO van rederij Anthony Veder, legt uit wat de huidige regelgeving voor de scheepvaart betekent.
Miljarden euro's onbenut
Europese banken houden volgens schattingen gezamenlijk € 225 miljard aan kapitaal en € 250 miljard aan liquiditeit aan boven de minimale vereisten (bron: Association for Financial Markets in Europe). Geld dat nodig is voor investeringen in groei, innovatie en weerbaarheid.
Tegelijkertijd staat Europa voor een jaarlijkse aanvullende investeringsbehoefte van €1,4 biljoen, zo blijkt uit een recent rapport van Oliver Wyman uit juni 2026, opgesteld in opdracht van de Europese Bankenfederatie. De huidige regelgeving beperkt echter hoe banken dit potentieel kunnen inzetten voor nieuwe financiering.
De Europese Commissie onderkent dit vraagstuk en startte een consultatie over de concurrentiekracht van de bancaire sector. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) pleit daarin voor modernisering, vereenvoudiging en harmonisatie van regelgeving. Met als doel regels die stabiliteit waarborgen en ruimte geven voor investeringen.
Scheepvaart: het productiemiddel zonder papieren waarde
Scheepvaart vormt een belangrijke basis voor de wereldeconomie. Negentig procent van alles wat mensen aanraken, is ooit over zee vervoerd. Nederland is al een lange tijd een belangrijke speler in deze sector. Toch wordt de financiering van de scheepvaart onnodig bemoeilijkt.
Wanneer een Europese bank een schip financiert, moet ze bepalen hoeveel eigen kapitaal ze aanhoudt voor het geval een reder in financiële problemen komt. Daarvoor zou de waarde van het schip moeten meewegen. In de praktijk is de Europese regelgeving echter zo complex geworden dat banken de restwaarde van schepen grotendeels buiten beschouwing moeten laten. Oftewel: door regelgeving wordt een schip als nagenoeg waardeloos gezien. De vergelijking met een hypotheek maakt het concreet: een hypotheek is goedkoper dan een persoonlijke lening, omdat het huis als zekerheid geldt. Zou een bank het huis voortaan als waardeloos moeten beschouwen, dan stijgt de rente naar het niveau van consumptief krediet en wordt financiering voor velen onbetaalbaar. Voor schepen geldt hetzelfde principe.
Gevolgen voor bedrijven
Ondernemingen ervaren dat financiering duurder wordt. Dat geldt ook voor rederijen. "Banken maakten vroeger gebruik van eigen modellen, gebaseerd op historische data over risico's en verliezen," zegt Wijnand Tutuarima, CFO van het Rotterdamse Anthony Veder, een rederij met 27 schepen die gas vervoeren. "Vanwege de Europese regelgeving houden banken nu een standaardbenadering aan. Dat leidt tot hogere kosten van de lening, waardoor financiering duurder wordt.”
Duurzaamheidscriteria spelen daarnaast een steeds grotere rol. Veel banken beoordelen maritieme klanten ook op uitstootreductie. Maar de methodiek houdt geen rekening met schepen die korte afstanden varen of gekoelde lading vervoeren. Anthony Veder transporteert vloeibaar gas op extreem lage temperaturen. Door de koeling zijn deze vrachten brandstofintensief. "Wij zetten enorm in op verduurzaming en zien onszelf als onderdeel van de energietransitie, maar de regels werken op dit moment averechts. Het voelt eerder alsof we ervoor gestraft worden," aldus Tutuarima.
Wijnand Tutuarima
Financieel directeur (CFO)
Anthony Veder
Alternatieven buiten Europa
Wanneer financiering in Europa relatief duur is, kijken bedrijven vaker naar alternatieven buiten de EU. Zo ook Tutuarima: "Scheepvaart is een competitieve wereld waar veel kapitaal in omgaat. Financieringslasten zijn een grote kostenpost. Als Europese banken duurder zijn, zoek je alternatieven. Bijvoorbeeld via financieringsconstructies met niet-Europese leasingmaatschappijen."
Tutuarima voegt hieraan toe: ''Juist in tijden van geopolitieke onzekerheid - met kwetsbare aanvoerroutes en groeiende afhankelijkheden - is het van belang dat de financiering van de scheepvaart voor een groot deel in Europese handen blijft.''
Meerdere sectoren geraakt
De voorbeelden van de scheepvaart staan niet op zichzelf. Nederlandse hypotheken worden door Europese standaarden als risicovoller geclassificeerd dan de historische verliezen rechtvaardigen, en dat raakt huizenkopers. Bedrijven zonder externe kredietbeoordeling, van innovatieve mkb'ers tot familiebedrijven, krijgen als we niets doen automatisch een hogere risicoweging opgelegd: ongeacht de werkelijke financiële situatie. En grote infrastructuurprojecten als windparken of groene bunkerhavens worden vertraagd door complexe regelgeving.
"Ik begrijp waarom de regelgeving na de financiële crisis in 2008 is aangescherpt," zegt Tutuarima. "Maar we zijn hierin doorgeslagen. Met eenvoudigere, slimmere regels kunnen banken meer investeren. In schepen, in de energietransitie, in Europa."
Een Europese kans
De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) ziet het belang van duidelijke en solide regels voor een stabiel financieel systeem. Tegelijkertijd is het belangrijk dat regelgeving meebeweegt met de economie en in de praktijk goed uitvoerbaar is. Daarom pleit de NVB voor vier concrete aanpassingen: maak het eenvoudiger om de werkelijke waarde van schepen te onderkennen, zorg voor een passende risicoweging voor hypotheken, los het probleem op van bedrijven zonder kredietbeoordeling en harmoniseer de regels tussen EU-lidstaten zodat een gelijk speelveld ontstaat.
Door regelgeving zorgvuldig te verbeteren, zorgen we ervoor dat kapitaal beschikbaar blijft waar het nodig is. Investeringen in groei, verduurzaming en weerbaarheid zijn essentieel voor de weerbaarheid van Europa. Voor de economie én de samenleving. Banken, overheden en bedrijven dragen hierin ieder een verantwoordelijkheid.
Lees ook:
