NVB publiceert studie naar belastingbijdrage Nederlandse banken

De belangrijkste observaties:

• Nederlandse banken betalen meer belasting dan buitenlandse banken. In veel EU-landen ligt de effectieve belastingdruk voor banken tussen de 20% en 25% van de winst. In Nederland is dat gemiddeld rond de 30%. Dat komt door twee specifieke Nederlandse regels: de bankenbelasting, die extra belasting heft op banken en de minimumkapitaalregel, die ook alleen in Nederland geldt.

• De hogere belastingdruk wordt versterkt doordat de bankenbelasting wordt gebaseerd op hoe de bank zich financiert (zoals met spaargeld en deposito's). Daardoor worden ook internationale activiteiten van banken in Nederland belast.

• Banken betalen relatief veel winstbelasting, in vergelijking met andere grote bedrijven (zoals AEX bedrijven). Veel AEX-bedrijven betalen door allerlei aftrekposten uiteindelijk minder dan het officiële tarief van 25,8%. Banken daarentegen betalen juist meer dan dat tarief door de eerder genoemde bankenbelasting en minimumkapitaalregel.

• Gekeken naar de belastingopbrengst in euro’s is een vergelijkbaar effect terug te zien. In 2024 werd in totaal ongeveer 45 miljard euro aan vennootschapsbelasting (vpb) opgehaald. Banken betaalden daarvan 2,6 miljard euro, oftewel 6% van het totaal. Waarom is dat opvallend? Omdat banken maar ongeveer 1% van de totale winst van het Nederlandse bedrijfsleven voor hun rekening nemen. Ze dragen dus veel meer belasting bij dan hun aandeel in de winst zou doen vermoeden.

• De winstgevendheid van Nederlandse banken blijft achter bij die van andere grote bedrijven, zoals ASML of KPN. In de analyse is gekeken naar het rendement op eigen vermogen. Bij Nederlandse banken ligt dit rendement doorgaans tussen de 8% en 12%. Ter vergelijking: uitschieters op de AEX behalen rendementen van boven de 40%. Hoewel een rendement van 10% op zichzelf niet ongunstig lijkt, laat deze vergelijking zien dat banken structureel minder winstgevend zijn dan veel andere grote bedrijven.

Achtergrond bij het onderzoek

De analyse van SEO biedt feitelijke achtergronden bij discussies over het concurrentievermogen van de Nederlandse bankensector. Hiervoor zijn jaarverslagen van banken en niet-financiële bedrijven in Nederland over een periode van vijf jaar vergeleken, evenals gegevens van banken elders in de EU. De SEO-analyse bevat nadrukkelijk geen oordelen of conclusies over de wenselijkheid van de bankenbelasting of andere fiscale maatregelen.