19 maart 2014
2 minuten
Publicaties

Een restschuld, heb ik dat?

Op 10 februari 2014 opende de NVB het Informatiepunt restschulden. In de eerste maand na de lancering bezochten ruim 20.000 mensen de nieuwe website (restschuldinfo.nl). Een paar honderd daarvan maakten gebruik van de mogelijkheid een mening, een vraag of een verzoek om een toelichting op een financieringsbesluit van een bank achter te laten. Deze cijfers geven aan hoe urgent het probleem van een (mogelijke) restschuld voor veel mensen is op dit moment. Waar komt zo’n restschuld vandaan en – belangrijker nog - hoe kom je ervan af?

Door het afsluiten van een lening ontstaat een schuld. Bij het afsluiten van een hypothecaire lening gingen huiseigenaren er jarenlang van uit dat verkoop van de woning voldoende zou opleveren om deze hypothecaire schuld weer af te lossen. De afgelopen decennia hielden de meeste huiseigenaren immers over aan de verkoop van de woning. Maar in de huidige huizenmarkt is van een ‘overwaarde’ steeds minder vaak sprake. Huiseigenaren die in de laatste jaren voor de huizenprijsdaling hebben gekocht worden juist geconfronteerd met een forse ‘onderwaarde’. In 2013 werden 20.000 woningen met verlies verkocht. Het perspectief voor huiseigenaren is volledig gekanteld.

Restschuld

Wanneer mensen door omstandigheden hun woning gedwongen moeten verkopen, kan een te lage verkoopopbrengst van de woning leiden tot financiële problemen. Huizen die minder waard zijn dan de hypotheek die er op rust, leveren immers bij verkoop een 'restschuld' op. Deze restvordering dient te worden voldaan uit andere middelen of kan worden opgenomen in een nieuwe hypotheek of consumptief krediet. Wanneer hiervoor onvoldoende financiële ruimte is, zitten huiseigenaren 'vast' in hun – misschien inmiddels te dure - huis.

Omschakeling

Het hebben van een restschuld of onder water staan is een relatief nieuw fenomeen dat vraagt om een omslag in het denken van de huiseigenaar. Het gaat bij de verkoop van de woning niet meer om het behalen van financieel gewin. Ook voor banken geldt dat zij de omschakeling moesten maken van ‘overwaarde’ naar ‘onderwaarde’. Die omschakeling is nu gemaakt. Banken hebben hun eigen beleid voor ‘restschuldfinanciering’; er bestaan veelvuldig mogelijkheden voor het onderbrengen van een restschuld in een nieuwe lening waardoor deze niet meteen uit bijvoorbeeld spaargeld hoeft te worden afgelost.

Verliesaversie

Maar om de woningmarkt in beweging te krijgen, is meer nodig dan bewustwording bij de huiseigenaar door goede voorlichting en informatie en passend beleid van banken. Huiseigenaren die hiertoe financieel in de positie zijn, moeten eventuele terughoudendheid en verliesaversie overwinnen waardoor de vraag op de woningmarkt weer kan groeien. Aan banken de taak om de vraag die ontstaat vervolgens faciliteren.

Doorstroming

Een huiseigenaar die een restschuld op verantwoorde wijze kan meefinancieren in een nieuwe hypotheek kan in de huidige markt een eventueel verlies vaak compenseren door een lage prijs van de nieuwe woning. En verder uitzoomend zien we dat het positieve effect van nu bewegen op de woningmarkt niet beperkt blijft tot de individuele huiseigenaar. Deze doorstroming zal leiden tot prijsstijging waardoor restschulden weer verdampen, uiteindelijk.

Informeren

De Nederlandse Vereniging van Banken wil bijdragen aan het goed informeren van huiseigenaren en heeft hiervoor het informatiepunt geopend waar de huiseigenaar terecht met al zijn vragen over restschulden en de mogelijkheden die er desondanks voor hem zijn.