Toespraak Chris Buijink bij symposium MKB Financiering op 21 februari 2019 bij MKB-Nederland in Den Haag

21 februari 2019

Gesproken woord geldt

Dames en heren!

‘Het MKB-bedrijf gaat met vertrouwen 2019 in.’ Dit bleek vorige maand uit de Conjunctuurenquête Nederland. “Meer omzet, uitbreiding van het personeelsbestand en hogere investeringen”, verwachten ondernemers.

Voor de financiering van het midden- en kleinbedrijf staan de seinen ook op groen. De rente is laag, de vraag naar financiering neemt toe, de toewijzingscriteria zijn versoepeld en een grote meerderheid van de ondernemers ervaart geen problemen met financiering.

Allemaal mooi nieuws.

Hoe kunnen we deze positieve ontwikkelingen samen verder versterken? Wat zijn de resterende knelpunten en de minder rooskleurige scenario’s? Want als we iets hebben geleerd met elkaar het afgelopen decennium dan is het dat we onze roze bril beter kunnen bewaren voor de carnaval!

Feit is dat het de goede kant op gaat met de financiering van het mkb, na een lange moeilijke periode. In de jaren na de financiële crisis zijn banken stren-ger geworden. Door schade en schande wijs geworden, werden banken scherper op risico’s. Dat leverde groot ongemak bij het bedrijfsleven op. Jarenlang was het gebrek aan financiering probleem nummer één in ondernemersenquêtes. Dat is niet langer het geval.

Alweer enige tijd geldt: voor ondernemers met gezonde plannen is voldoende geld beschikbaar. Op onze website bankinbeeld.nl treft u de actuele cijfers aan over de bancaire financiering van het mkb.

Bancaire financiering is voor het mkb verreweg de belangrijkste bron van financiering. In het derde kwartaal van 2018 staat een totaal volume van EUR 127,4 miljard uit aan kredietverlening door de Nederlandse grootbanken aan het MKB.

Voor grotere en middelgrote ondernemingen zijn er hoegenaamd geen problemen met financiering. Uit de cijfers van Panteia en het CBS blijkt dat het aantal volledige toewijzingen alweer enkele jaren boven de 80% ligt.

Maar daarmee zijn niet alle problemen opgelost.

Kleine ondernemingen, starters en innovatieve bedrijven of snelle groeiers hebben het niet altijd gemakkelijk met het vinden van financiering. Het onderscheid groot/klein blijkt ook uit de trends in de afwijzingspercentages.

Hier zijn duidelijke redenen voor aan te wijzen. Bedrijven die bijvoorbeeld minder eigen vermogen hebben, korter bestaan, zijn kwetsbaarder voor marktschommelingen of concurrentie. Dat geldt ook wanneer ze afhankelijk zijn van één of enkele personen.

Kleine ondernemingen en starters zijn gebaat bij hulp bij kennis en vaardigheden (cijfers op orde, goed financieringsplan). De groep innovatieve bedrijven is gebaat bij netwerken en externe investeerders. Waar mogelijk denken banken met deze groepen mee.

Je hoort nog wel eens dat kleine ondernemers te vaak ten onrechte worden afgewezen door de bank. Dat is echt onzin. Beschikbaarheid van bancaire financiering is niet het probleem. Ondernemers met goede plannen uit deze groep worden gewoon bediend door de bank.

Inherent aan deze bedrijven is dat zij lastiger te financieren zijn. Qredits, dat juist voor deze doelgroep mede door de banken en het ministerie van EZ is opgericht, wijst ook 90% van alle aanvragen af. Dat toont aan hoe groot de risico’s zijn.

Alternatieve financiers kunnen soms soelaas bieden voor ondernemingen die niet – of niet direct - bij een bank terecht kunnen. Banken steunen de opkomst van alternatieven. Zij voegen een deel toe aan de financieringsmix dat banken niet kunnen invullen.

Gisteren was ik bij Airborne Composites en Promolding. Twee high tech groeibedrijven, hier in Ypenburg in Den Haag. Zij hebben me verteld hoe belangrijk financiering voor hen is geweest in de groeifase en op welke momenten, en voor welke doelen, zij gebruik hebben gemaakt van externe investeerders, private equity en de bank.

Het is duidelijk dat, zeker bij snelgroeiende bedrijven, de financieringsmix iedere keer anders is.

Banken werken ook samen met nieuwe aanbieders van financiering of staan aan de basis van nieuwe financieringsvormen. De banken hebben hun eigen leasing en factoring bedrijven. Ze werken samen met de participatiemaatschappijen of hebben deze fondsen in eigen beheer.

Vanuit de niet-bancaire financiers is een nieuwe stichting opgericht. Dit is Stichting MKB Financiering en de banken ondersteunen dit van harte. Directeur Roland Kleverlaan zit hier in de zaal. Banken willen graag met Stichting MKB Financiering en haar leden samenwerken.

Banken doen zelf ook veel buiten het traditionele bancaire financieren. Zij hebben bijgedragen aan de oprichting van het achtergestelde leningenfonds en het bedrijfsleningenfonds dat gerund wordt door AEGON respectievelijk Robeco en sturen daar leads naartoe.

Andere voorbeelden zijn ING met een samenwerking met Funding Options. ABN AMRO die online financier New10 in de markt heeft gezet. Rabobank met Rabo&Crowd, waar via handelsplatform Nxchange MKB ondernemers kapitaal aan kunnen trekken door verhandelbare obligaties uit te geven.

Banken hebben afgelopen jaar in directe samenspraak met stakeholders – ook in dit huis - de Gedragscode Kleinzakelijke Financiering ontwikkeld. Kleine ondernemingen weten dankzij de code precies waar zij recht op hebben als zij bij een bank aankloppen voor financiering. Zonodig kunnen zij gebruik maken van de laagdrempelige geschillenbeslechting bij het Kifid. Met de Gedragscode voldoet de Nederlandse bankensector ook volledig aan de High Level Principles on SME Financing van de G20 en de OESO.

Mooi ook dat de stichting MKB Financiering nu werkt aan een vergelijkbare gedragscode.

Banken én ondernemers hebben hun eigen huis op orde gebracht. Dat stelt ons in staat vooruit kijken. We moeten er bijvoorbeeld rekening mee houden dat het economische tij kan keren en daarom nu al met elkaar - in deze tijd van lage rente en volop geld - de grenzen bewaken van verantwoorde kredietverlening.

Er zijn op dit moment grote onzekerheden in de wereld. De Brexit staat letterlijk voor onze deur. Het VK staat aan de rand van de klif. Let’s hope for the best, prepare for the worst. Talloze Nederlandse ondernemers die zaken doen met en in het Verenigd Koninkrijk moeten zich ook op het ergste voorbereiden. Met name het mkb exporteert vooral naar de ons omringende landen.

Om ondernemers – maar ook consumenten die zich zorgen maken – goed te informeren, heeft de Nederlandse Vereniging van Banken vandaag een informatiesite geopend (bankenbrexit.nl) waar de meest gestelde vragen in relatie tot banken en geldzaken worden beantwoord.

Uiteraard verwijzen wij op deze site ook naar andere belangrijke informatie-bronnen voor ondernemers, zoals hulpbijbrexit.nl van VNO-NCW en MKB Nederland en Brexitloket.nl van de overheid.

Rabo, ING en ABN AMRO werken ook met de ministeries, VNO-NCW en MKB Nederland mee aan de regionale voorlichtingsbijeenkomsten.

Banken willen een positieve bijdrage leveren aan de pilot met regionale Financieringstafels in 2019. Het is goed om regionaal, met andere financiers, ondernemers verder te helpen met een klein beetje extra aandacht, een netwerk of een andere invalshoek. Ruim drie jaar geleden mocht ik aanschuiven bij de initiatiefnemers van de eerste tafels in de regio Brabant in kasteel Maurick in Vught.

Het goede van deze tafels is dat groeiplannen van ondernemers die net niet van de grond komen toch gerealiseerd worden. Bijvoorbeeld omdat er net een bepaald element in de financieringsmix ontbreekt die een bepaalde investeerder of ontwikkelingsmaatschappij wél kan leveren.

Banken willen graag de handen ineen slaan met regionale ontwikkelingsmaatschappijen, netwerkorganisaties en de RVO.

Een belangrijk uitgangspunt bij de regiotafels is wat ons betreft dat ondernemers zelf in de lead zijn, dat wil zeggen dat zij zich aanmelden en aangeven wat zij besproken willen hebben.

De seinen staan nog op groen voor ondernemend Nederland, maar internationale onzekerheden en de economische ontwikkelingen nopen ons tot voorzichtigheid, zoals Brexit.

Juist in de economie van vandaag moeten we ook waken voor overkredite-ring en niet – toch weer - de roze bril opzetten. Als een plan nu wordt afge-wezen bij de bank dan is daar echt een goede reden voor. Wat ruimere kre-dietverlening, en dat is wat de cijfers nu laten zien, is positief mits de lasten ook in minder goede tijden te dragen zijn.

Personeelskrapte zet een rem op de groei, bleek onlangs uit een enquête van het economisch bureau van ING. In de provincies in het noorden, zuiden en oosten remt vooral de groeivertraging in de industrie het groeitempo in 2019.

Dat onderstreept het belang van talent, talent en talent. Een belangrijke op-gave voor het onderwijs én voor het bedrijfsleven.

Het is een gezamenlijk belang voor iedereen hier vandaag in de zaal om startups en andere kleine ondernemingen de wind in de zeilen te geven. Banken doen daar zelf veel aan en in samenwerking met publieke partners landelijk en in de regio’s zijn wij altijd bereid om in te zetten voor betere resultaten. Vandaar ook ons commitment om een positieve bijdrage te leve-ren aan het succes van de Financieringstafels uit het MKB-Actieplan. Deze kunnen helpen bij deze doelstelling.

Goed om dat vandaag met elkaar te bekrachtigen en de toegang tot kapitaal, kennis en netwerk voor het MKB te versterken!