FinCEN-leaks tonen belang aan van publiek-private samenwerking in strijd tegen witwassen

21 september 2020
De zogenoemde FinCEN leaks, waarbij duizenden verdachte meldingen van banken aan de Amerikaanse antiwitwas-autoriteit zijn gelekt naar een consortium van onderzoeksjournalisten, tonen aan dat de strijd tegen witwassen alleen gewonnen kan worden als publieke en private partijen nauw samenwerken en hun inspanningen goed op elkaar afstemmen. ‘De urgentie daarvan is onverminderd groot’ zegt voorzitter Chris Buijink van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). ‘Het is zaak nu verder door te pakken.’ De NVB is daarom blij met de stappen die in Nederland zijn gezet en hoopt op een spoedige behandeling in de Tweede Kamer van de voorstellen uit het Plan van aanpak witwassen van ministers Hoekstra en Grapperhaus.

Nederlandse banken hebben tijdens en sinds de periode die wordt beschreven in de FinCEN-leaks veel geïnvesteerd om hun poortwachtersfunctie verder te versterken. Zo is de samenwerking met opsporingsdiensten en andere publieke partijen geïntensiveerd, zijn de processen voor het screenen van klanten verbeterd en is het monitoren van transacties aangescherpt. Ook hebben 5 Nederlandse banken met de oprichting van Transactie Monitoring Nederland (TMNL) de eerste stappen gezet voor het gezamenlijk monitoren van transacties. TMNL richt zich op het vaststellen van ongebruikelijke patronen in het betalingsverkeer die banken individueel niet kunnen ontdekken. Daardoor zullen banken op termijn  criminele geldstromen en netwerken nog scherper in kaart kunnen brengen en zal de kwaliteit van de meldingen aan de FIU verder verbeteren. Banken faciliteren jaarlijks ruim 10 miljard transacties in Nederland. Dat zijn er 27 miljoen per dag en 1,3 miljoen per uur.

Banken willen witwaspraktijken op geen enkele manier faciliteren. De bestrijding van witwassen heeft dan ook hoge prioriteit. In Nederland houden zich bij banken op dit moment naar schatting 8000 medewerkers direct en fulltime bezig met de strijd tegen het witwassen. In feite heeft iedere bankmedewerker hier aandacht voor en wordt dit vraagstuk bij banken ook internationaal opgepakt.

Om witwassen nog efficiënter tegen te gaan is het nodig dat banken onderling gegevens kunnen uitwisselen. Het is daarom goed dat het kabinet de wet op dit punt op korte termijn wil aanpassen. Ook het gebruik van het BSN, verificatie van gegevens in de Basisregistratie Personen en volledige toegang tot de relevante gegevens in het UBO-register ('ultimate beneficial owner’) stelt banken beter in staat om hun poortwachtersfunctie uit te oefenen.