'Bankieren midden in de samenleving' - Nieuwjaarstoespraak Chris Buijink

13 januari 2020

Gesproken woord geldt


Vrienden,
 

  • Kun je de geschiedenis herkennen als je er midden in zit? Met die vraag blikt Geert Mak in zijn nieuwste boek en tv-serie terug op de afgelopen 20 jaar.

  • Hij probeert zoals hij zelf aangeeft de ‘geschiedenis te betrappen’ terwijl die zich ontvouwt.

  • Nu is het denk ik niet zo lastig om – zeker 20 jaar na dato – de historische betekenis te herkennen van 9/11. Of - om het wat dichter bij ons te houden – de impact te bepalen van de val van Lehman Brothers.

  • Het wordt pas echt moeilijk als we gebeurtenissen van het afgelopen jaar willen herkennen die de koers van de geschiedenis zullen veranderen. Zoals Churchill al zei ‘only the wise man knows at the moment what is vital and permanent, what is lasting and memorable.’
  • Als we op zoek gaan naar momenten in het afgelopen jaar die ‘lasting en memorable’ zullen blijken dan ligt het voor de hand om te denken aan de strijd in het Midden Oosten of een van de vele cliffhangers te kiezen in de Brexit saga.
  • Maar als ik persoonlijk een moment mag kiezen dan neem ik de verklaring die op 19 augustus werd ondertekend door 181 CEO van grote bedrijven in de Verenigde Staten.
  • Verenigd in de Business Roundtable brachten zij een nieuw statement uit ‘on the purpose of a corporation.’
  • In dat statement wordt door het grote bedrijfsleven in de VS voor het eerst het primaat van de aandeelhouder losgelaten: ‘Each of our stakeholders is essential.’
  • 181 CEO’s beloven dus dat ze hun bedrijven zullen leiden in het belang van alle stakeholders: klanten, werknemers, leveranciers, de maatschappij en de aandeelhouder.
  • Ik zie hierin de bevestiging dat we als Nederlandse financiële sector, als Nederlandse banken op de goede weg zitten. Wij waren dat pad al ingeslagen!
  • Kijk naar de achtereenvolgende Bankencodes en de bankierseed. Daarin is verankerd dat er een zorgvuldige afweging moet worden gemaakt tussen alle belanghebbenden van de bank: klanten, aandeelhouders, werknemers en de samenleving.
  • Maar daarmee zijn we er niet. Ik vind het belangrijk dat bedrijven laten zien hoe ze geworteld zijn in de samenleving, wat hun betekenis is voor hun omgeving en hoe ze bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen. Hoe ze het verschil maken.
  • Als ik zo kijk naar het afgelopen jaar ben ik trots.
  • Dan denk ik aan de lancering van de Nederlandse schuldhulproute in aanwezigheid van de Koningin. Voor mensen met problematische schulden werken we aan één weg naar passende schuldhulp.
  • Dan denk ik aan de versterking van de samenwerking met Den Haag, opsporingsdiensten en DNB in de strijd tegen witwassen en ondermijning. Daarbij moeten banken voluit hun verantwoordelijkheid nemen. Zeker. Maar ook voor Den Haag zijn hier stappen te zetten. Deze maatschappelijke belangrijke taak kun je niet uitvoeren zonder de goede tools. Toegang bijvoorbeeld tot de basisregistratie personen en het nieuwe UBO-register is essentieel voor de versterking van de poortwachtersrol. Banken moeten ook informatie over verdachte klanten kunnen delen. En door het samen te doen, kunnen we transactiemonitoring effectiever maken. Ik ben blij dat Wopke Hoekstra en Ferd Grapperhaus de politieke wil tonen om dit alles mogelijk te maken. En ook investeren en nog verder zullen investeren, hoop ik, in de versterking van het publieke deel in de keten, in opsporing en vervolging.
  • En dan denk ik ook aan dat mooie project dat we startten in 2010 en dat zeker “lasting and memorable” is gebleken: Bank voor de Klas. We begonnen toen met 75 financiële gastlessen. Nu geven we jaarlijks duizenden lessen en bereiken we 100.000 kinderen! Straks in maart, alweer voor de tiende keer, een jubileum om trots op te zijn.
NVB-voorzitter Chris Buijink tijdens de nieuwjaarstoespraak

Vrienden,

  • Als we over een paar jaar terugkijken naar het derde kabinet Rutte, dan kan je de episode rond de Dividendbelasting als een kantelpunt zien.
  • Waar het kabinet daarvoor inzette op verdere lastenverlichting voor bedrijven, werd die vervolgens afgezwakt en uitgesteld. Laat er geen misverstand over bestaan: de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven begint bij het betalen van hun fair share aan belastingen.
  • En banken in Nederland doen meer dan dat. Uit onze analyse van de belastingafdracht van de drie grootbanken blijkt dat zij samen in 2018 zo’n 2 miljard aan vennootschaps- en bankenbelasting betaalden. Als ik daar de komende thin cap heffing en de afschaffing van de CoCo-aftrek bij zou optellen, komen we uit op een effectieve belastingdruk van zo’n 31,5 %. Fors hoger dan menig multinational. Fors hoger dan het vpb-percentage voor bedrijven in het algemeen in 2018 van 25 %.
  • En dan heb ik het nog niet eens over de bijdrage van banken aan het resolutiefonds van 505 miljoen en het depositogarantiestelsel van 388 miljoen.
  • De afgelopen jaren is de lastendruk op de banken in dit land fors verder verhoogd.
  • Banken zijn gewoon bedrijven die aan het eind van het jaar zwarte cijfers moeten schrijven. Om te kunnen blijven investeren in de kwaliteit van dienstverlening aan bedrijven en in de retail. Om te kunnen blijven investeren in solide buffers. Om te kunnen blijven investeren in bijvoorbeeld de versterking van de poortwachtersrol. Om te kunnen blijven investeren in innovaties om ook morgen en overmorgen concurrerend en relevant te blijven. In Nederland en in Europa. En ja ook om aandeelhouders een passend rendement te bieden.
  • En in de huidige periode van lage rente, de long low, is dat op zich al uitdagend genoeg.
  • Het alsmaar verzwaren van de lastendruk op banken ondermijnt op den duur de kracht van onze industrie, ook in de Europese context.
  • Diversiteit in het bankenlandschap is belangrijk. De ECB pleit voor verdere consolidatie in de Europese bankensector in de komende jaren. Daarvoor is voltooiing van de Bankenunie essentieel. Maar als dat spel op de wagen komt, is het belangrijk, ook voor Nederland, dat Nederlandse banken daar een rol in kunnen spelen.
  • De Duitse minister van Financiën Olaf Scholz zei laatst dat het hebben van sterke en stabiele banken een kwestie is van nationale soevereiniteit. Afgelopen week nam de Franse Assemblée Nationale met ruime meerderheid een motie aan waarin werd opgeroepen Basel 4 in Europa zo te implementeren dat Europese banken niet onevenredig benadeeld worden ten opzichte van Amerikaanse banken. En niet onnodig beknot worden in hun vermogen de reële economie te financieren en bijvoorbeeld bij te dragen aan het realiseren van de klimaat en energie transities.
  • Ik hoop dat die erkenning van het belang van banken voor economie en maatschappij zich straks ook vertaalt naar verkiezingsprogramma’s van de Nederlandse politieke partijen.


Dames en heren,

  • Er is het afgelopen jaar veel bereikt, maar het werk is natuurlijk nooit af. Dat bleek vanmiddag ook weer bij de presentatie van de Vertrouwensmonitor Banken. We moeten ons onverminderd inzetten voor de verdere versterking van het vertrouwen. Open en eerlijk. In alle transparantie. Als sector, als individuele instellingen, zichtbaar midden in de samenleving.
  • Ik bedank iedereen die in 2019 heeft bijgedragen aan ons werk. Al die collega’s uit onze industrie in commissies werkgroepen, bestuur en beraad, from banks with Dutch roots ánd from foreign banks operating in the Netherlands, het team van het bureau van de NVB, onze collega’s bij de Europese Bankenfederatie, onze partners en stakeholders in Den Haag en in de samenleving. Kortom, jullie allemaal!
  • Ik hoop op een even vruchtbare samenwerking in 2020 met nieuwe wapenfeiten die “lasting and memorable” zullen blijken te zijn. Samen zijn we sterk.
  • Op 2020, op het nieuwe decennium, op jullie!