Banken: Contouren Integraal Zorgakkoord zet financierbaarheid zorginstellingen onder druk - Toekomstige zorg is klimaatneutraal en thuis als dat verantwoord is

24 augustus 2022
De zorgsector staat aan de vooravond van een noodzakelijke transformatie om de zorg toegankelijk, beheersbaar en betaalbaar te houden voor iedereen. De banken zijn al jaren belangrijke financiers van de Nederlandse gezondheidszorg. Het ministerie van VWS werkt momenteel samen met zeventien betrokken zorgpartijen aan het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het doel van dit akkoord is om voor de komende vier jaar de inhoudelijke en financiële kaders te schetsen voor de zorg binnen de Zorgverzekeringswet (ZVW). Het IZA is van groot belang voor de financierbaarheid van de zorg. Om onze rol als financier goed en verantwoord te kunnen blijven vervullen is een breed gedragen en toekomstbestendige zorgvisie van groot belang, waarbij de diverse stakeholders (zorginstellingen, zorgprofessionals, overheid en zorgverzekeraars) hun verantwoordelijkheid nemen.

Om er nog beter voor te zorgen dat het akkoord concrete oplossingen biedt voor actuele en toekomstige uitdagingen van de sector stelt de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) voor om het IZA op de volgende punten aan te scherpen en aan te vullen:

  • Duurzaamheid: het grootste gemis in het IZA is het ontbreken van een integrale visie op duurzaamheid (zie opiniestuk NRC hierover). Het concept IZA verwijst slechts eenmalig naar de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 (De Green Deal Duurzame Zorg is momenteel in ontwikkeling. Het is een deal tussen zorgpartijen en het ministerie van VWS en moet de verduurzaming van de zorgsector stimuleren). Niet alleen kunnen banken kennis en netwerken delen op het gebied van duurzaamheid, maar kunnen ook aantrekkelijke financieringsoplossingen aanbieden. Het onvoldoende meenemen van duurzaamheid kan, mede door het Klimaatcommitment Financiële Sector, leiden tot minder financieringsruimte.
  • Digitalisering, innovatie en ondernemerschap: er wordt in het IZA onvoldoende onderkend dat samenwerking tussen publieke en private partijen noodzakelijk is om de nodige innovatiekracht en ondernemerschap te ontsluiten. Naast eigen ervaring en kennis op dit gebied kunnen banken hierin een belangrijke verbindende rol spelen, bijvoorbeeld in de vorm van het leveren van risicodragende financiering.
  • Preventie: omdat het model van de gezondheidszorg sterk is gericht op behandelen en genezen in plaats van preventie staat het financieel en door personeelstekort zwaar onder druk. Veel ziektelast is het gevolg van gedrag- en leefstijl. De NVB vindt dat preventie in de samenleving als geheel een prominentere plaats verdient. Hiervoor is een verbinding met bedrijfsleven en partijen van buitenaf noodzakelijk. De banken kunnen hierin ondersteunen met kennis en netwerk.
  • Wonen: de ouder wordende samenleving heeft een enorme impact op de gehele samenleving. Dat overstijgt de zorgsector en vraagt om nieuwe perspectieven op wonen, zorg en welzijn. Met name als het gaat om wonen hebben de banken een belangrijke rol als hypotheekverstrekker, (zorg)vastgoedfinancier, gebiedsontwikkelaar en belegger. De banken zijn graag bereid hun kennis en ervaring op dit onderwerp in te zetten. De hele samenleving moet ingericht worden op een vergrijzende samenleving. De banken zullen hun verantwoording nemen in het financieren van vastgoed wat past bij de toekomstige samenleving. Een waarborgfonds kan de benodigde verandering versnellen.
  • Meerjaren contracten: de transformatie van het zorgaanbod zal gepaard gaan met grote onzekerheden en frictiekosten. Het is voor lange termijn financieringscontracten die banken sluiten van cruciaal belang dat vanuit een gelijkgerichte toekomstvisie meerjarencontracten tot stand komen tussen de zorgaanbieders en de zorg contracterende partijen.

De bovengenoemde transformatie vereist afstemming in alle geledingen, om te beginnen tussen de ZVW en de Wet langdurige zorg (WLZ). Eveneens zal ook de samenwerking met andere partijen, waaronder banken, en private partijen de verandering kunnen versnellen. Banken zijn een belangrijke schakel, hebben overzicht op het systeem en willen vanuit een inhoudelijke positie en vanuit onze natuurlijke rol als financier bijdragen aan een uitvoerbaar akkoord dat kan rekenen op draagvlak bij alle stakeholders. Een sterk positief signaal uit het IZA is dat er substantiële transformatiegelden zullen worden ingezet om de verandering van de zorg vorm te geven. Dit zal zeker bijdragen aan de transformatie van de sector. De NVB pleit ervoor om de inzet van de transformatiegelden middelen te koppelen aan de bijdrage van de transformatie aan de klimaatdoelen, aan de samenwerking tussen de zorgdomeinen, en aan de woon/zorg opgave van vergrijzend Nederland. De aansluiting met de zorg opgave vanuit de WLZ is essentieel voor een succesvolle transformatie van de zorg.

Een heldere en breed gedragen toekomstvisie die goed is ingebed in de brede maatschappelijke context is cruciaal om de rol als financier van de zorgsector goed te blijven vervullen. Gezien de grote financiële belangen die de banken hebben in de zorgsector en de toegevoegde waarde die banken kunnen leveren met kennis, netwerk en kapitaal is het niet meer dan logisch dat de banken nadrukkelijker worden betrokken bij het vervolg van het IZA.