Ondernemen Financieren
4 minuten

Zakelijke dienstverlening

Banken hebben een belangrijk aandeel in de financiering van Nederlandse bedrijven. Kredietverlening is een kerntaak van banken en voor het mkb geldt dat banken verreweg hun grootste externe financieringsbron zijn.

Cijfers maart 2017

Banken hebben een belangrijk aandeel in de financiering van Nederlandse bedrijven. Kredietverlening is een kerntaak van banken en voor het mkb geldt dat banken verreweg hun grootste externe financieringsbron zijn. Banken accepteren ongeveer 8 op de 10 financieringsaanvragen, maar sinds de crisis kijken zij wel scherper naar de financierbaarheid van ondernemingsplannen. Een gebrek aan risicodragend vermogen vormt daarbij vaak een belemmering voor het aantrekken van bancaire financiering. De ontwikkeling van alternatieve financieringsmogelijkheden is daarom belangrijk. Nieuwe en bestaande financieringsvormen zoals crowdfunding en private equity kunnen bijdragen aan de noodzakelijke verbreding van het financieringslandschap. Banken ondersteunen deze ontwikkeling met kennis en expertise en werken ook steeds vaker samen met andere partijen om in de financieringsbehoefte van ondernemers te voorzien.

Afname bancaire kredietverlening

De afgelopen jaren is de uitstaande hoeveelheid kredietverlening afgenomen als gevolg van een verminderde risicoacceptatie van banken en een daling van de vraag naar financiering. Nog steeds geeft bijna 8 op de 10 ondernemers aan geen fnanciering nodig te hebben (Bron: Financieringsmonitor Panteia). Dit komt doordat het mkb in Nederland vaak over voldoende interne middelen beschikt om de gewenste investeringen te financieren (Bron: SAFE ECB).

Zakelijke dienstverlening figuur 1

Ondanks de afname van bancaire kredietverlening in de afgelopen jaren blijkt dat met een uitstaand volume van ongeveer 28 % van het Bruto Binnenlands Product (BBP) de kredietverlening aan het mkb in Nederland zich tussen de Europese koplopers bevindt. 

Zakelijke dienstverlening figuur 2

Nederlandse banken hebben circa € 260 miljard aan zakelijke kredieten uitstaan aan bedrijven in Nederland (Bron: DNB). Ongeveer 45% (€ 126 miljard) hiervan is verstrekt aan het mkb, bedrijven met een jaaromzet tot € 50 miljoen. Van die € 126 miljard bestaat 11% i.e. ruim € 14 miljard uit kleinere leningen tot € 250.000. Dat is beperkt maar niettemin heeft 85% van het mkb zo een kleinere lening tot € 250.000.

Zakelijke dienstverlening figuur 3

Probleemleningen

Een maatstaf voor de financiële gezondheid van een bedrijf is de solvabiliteit, het aandeel eigen vermogen in verhouding tot het totale vermogen. Door de crisis is de solvabiliteit van bedrijven op macroniveau afgenomen. Met name bij bedrijven met minder dan 10 werknemers is de gemiddelde solvabiliteit gedaald en dit is van invloed op de slagingskans om bancaire financiering aan te trekken.

Het lastige pakket waarin veel ondernemingen sinds de crisis zijn terechtgekomen is ook terug te zien in het aandeel probleemleningen voor banken. Ook hier geldt dat het percentage probleemleningen voornamelijk bij het mkb is toegenomen sinds de crisis: in 2009 bedroeg dit percentage iets meer dan 3% maar in 2015 was dit toegenomen tot ruim 10% (Bron: DNB). Van het mkb wordt nog steeds ongeveer 10% tot 20% begeleid door de afdeling bijzonder of intensief beheer. Het percentage probleemleningen, ook in het mkb, neemt momenteel af wat duidt op een herstel van de economie. Het percentage probleemleningen ten opzichte van de totale hoeveelheid leningen is in Nederland overigens relatief laag als dit wordt vergeleken met andere Europese landen.

Zakelijke dienstverlening figuur 4

Gebruik overheidsinstrumentarium

Om bedrijven met goede ondernemingsplannen te helpen, maken banken gebruik van nationale en Europese overheidsregelingen. De bekendste landelijke regeling is de Borgstelling MKB Kredieten (BMKB). Deze regeling maakt kredietverlening mogelijk voor in de kern gezonde ondernemingen wanneer zij de bank onvoldoende zekerheden kunnen bieden. In de periode 2011-2015 heeft de Nederlandse overheid meer dan € 2,5 miljard aan garantstellingen via de BMKB verstrekt. Hierdoor is tenminste € 5 miljard aan extra bancaire financiering mogelijk gemaakt (Bron: Kamerbrief 32637-242 Gebruik van het fnancieringsinstrumentarium d.d. 17 juni 2016).
Nederlandse grootbanken maken ook actief gebruik van het Europese garantie- en financieringsinstrumentarium. In dezelfde periode 2010-2015 heeft de Europese Investeringsbank (EIB) € 7,6 miljard geïnvesteerd in de Nederlandse economie waarvan een signifcant deel via de Nederlandse banken aan het mkb (Bron: EIB).

Alternatieven voor bancaire kredietverlening

Ondanks de behoefte aan meer aanbod van risicodragend vermogen, gebruiken Nederlandse bedrijven nog relatief weinig alternatieven voor bankfinanciering. Participatiemaatschappijen hebben naar schatting ongeveer € 1,2 miljard aan externe financiering aan het Nederlandse mkb verschaft (Bron: Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen) en voor leasing en factoring worden een totaal volume van respectievelijk € 4 miljard en € 3,6 miljard geschat (Bron: CPB). In totaal is dit ongeveer 7% van de totale mkbfinanciering. Nieuwe vormen van financiering zijn in opkomst, maar met een omvang van enkele honderden miljoenen euro nog beperkt. In 2016 is door middel van crowdfunding ca. € 140 miljoen aan bedrijfsfinanciering opgehaald in Nederland (Bron: www.dkcrowdfunding.nl).

Qredits, het gezamenlijke initiatief van banken, verzekeraars en overheid voor microfnanciering, heeft tot nog toe € 170 miljoen aan ondernemingen verstrekt en kredietunies, tot slot, hebben enkele miljoenen uitgeleend. In totaal vertegenwoordigen deze nieuwe vormen van financiering iets minder dan een half procent van de totale mkb-financiering.

Zakelijke dienstverlening figuur 5

Conclusie

Banken vervullen een sleutelrol in de financiering van het bedrijfsleven. Voor het mkb zijn banken veruit de grootste externe fnancier en banken hebben de ambitie dat te blijven. Ook de komende jaren verwachten banken dat zij kunnen blijven voorzien in de vraag naar financiering en dat dit gepaard kan gaan met verdere versterking van de kapitaalbuffers. Tegelijkertijd is een verbreding van het financieringslandschap zowel gewenst als noodzakelijk zodat er met name meer aanbod komt van risicodragend kapitaal en het mkb zo het aansprakelijk vermogen kan versterken.