Wonen
8 minuten

Verantwoord ondernemen

Nederlandse banken ondernemen met oog voor de toekomst en respect voor mens en milieu. Dat betekent dat zij sociale- en milieucriteria meewegen in hun financierings- en investeringsbeslissingen.

Daarnaast proberen banken oplossingen te bieden voor de grote uitdagingen van deze tijd, zoals klimaatverandering, grondstoffenschaarste en mensenrechtenproblematiek. Zo brengen sommige banken hun klimaatimpact in kaart, experimenteren anderen met circulaire economie en werken banken samen met overheid, vakbonden en NGO’s om mensenrechtenschendingen te voorkomen.

Milieu en klimaat

Klimaatstatement Banken

Eind 2015 hebben 12 banken het Klimaatstatement Banken ondertekend. Daarin beloven banken onder meer transparant te worden over de gevolgen van hun leningen en investeringen voor het klimaat. Er is vooralsnog geen goede methode om die klimaatimpact te kunnen inschatten. Een aantal banken werkt samen met andere financiële instellingen om die te ontwikkelen. Intussen nemen banken diverse initiatieven om klanten te helpen energie te besparen. Bijvoorbeeld door middel van informatiebijeenkomsten voor klanten, voordeligere ‘groene’ leningen voor bedrijven, energiebespaaradvies-op-maat voor nieuwe woningeigenaren of een app die vastgoedbeleggers die helpt om CO2-besparing en de terugverdientijd van bespaarmaatregelen te berekenen.

Verantwoord ondernemen figuur 1
Groen sparen en beleggen

Initiatieven voor onder andere duurzame energie, natuurbescherming en de circulaire economie krijgen een steuntje in de rug door de Regeling Groenprojecten. Dat is een samenwerkingsverband tussen banken en overheid, waardoor geld van spaarders en beleggers voordeliger kan worden ingezet voor verduurzaming. Banken werken hier al aan mee sinds 1995.

Verantwoord ondernemen figuur 2

De bankensector is medeondertekenaar van het Energieakkoord voor Duurzame Groei, dat in 2013 werd gesloten. In de praktijk betekent dit dat banken actief meedenken en -werken aan het realiseren van nationale doelen voor duurzame energie, energiebesparing en banen. Eén van de activiteiten is het bijeenbrengen van technische en financiële kennis over het financieren van duurzame energieprojecten. Financieringsvraag en -aanbod worden zo beter op elkaar afgestemd, waardoor meer projecten van de grond komen.       

Circulaire economie

In circulaire productieprocessen worden minder grondstoffen verbruikt en minder afval geproduceerd. Banken willen daarom bijdragen aan de  ontwikkeling van een circulaire economie. Dat vraagt om nieuwe  businessmodellen en eigendomsstructuren, waardoor ook de wijze van  financieren moet veranderen.

  • Via de Regeling Groenprojecten kunnen bedrijven, die circulair willen gaan werken, lenen met een korting;
  • MVO Nederland is met drie banken een samenwerking gestart om de transitie naar een circulaire economie te versnellen;
  • In het kader van Nederland Circulaire Hotspot en de Circle Economy werken verschillende banken met bedrijven aan circulaire projecten.
Green bonds

Green bonds zijn obligaties die investeringen mogelijk maken in  specifiek ecologische en/of sociale activiteiten. Door het uitgeven van  groene obligaties maken banken het mogelijk voor investeerders om met  een relatief laag risico te investeren in duurzame projecten als  hernieuwbare energie en duurzame huisvesting. Nederlandse banken hebben  momenteel voor € 6,5 miljard aan green bonds uitstaan (Bron: Climate Bonds Initiative, peildatum eind oktober 2016).

Mens en ontwikkeling

Mensenrechten beter beschermen

De NVB heeft met overheid, maatschappelijke organisaties en vakbonden een convenant gesloten over een betere bescherming van mensenrechten in internationale ketens. De partners in het convenant willen onder meer systematisch kennis delen over mensen­rechten risico’s en hoe die aan te pakken. Daardoor kunnen bankmedewerkers eerder en beter signaleren waar mensenrechten in het gedrang komen in de ketens die zij financieren. Gezamenlijk kunnen de partners problemen beter voorkomen of oplossen. Het convenant is in 2016 gesloten voor een periode van drie jaar. Een onafhankelijke monitoringcommissie ziet toe op de voortgang.

Een (basis)bankrekening voor iedereen

Om mee te doen in onze samenleving moet ieder volwassene over een eigen bankrekening en pinpas kunnen beschikken. In samenwerking met het Ministerie van Financiën en het Leger des Heils heeft de NVB in 2001 een convenant gesloten zodat iedereen toegang heeft tot de belangrijkste betaaldiensten in de vorm van een basisbankrekening. Voor bijvoorbeeld ex-gedetineerden en vluchtelingen is deze toegang in andere landen niet vanzelfsprekend. Dankzij het convenant is ieder individu in Nederland ouder dan 18 jaar met een bekend verblijfsadres toch verzekerd van de mogelijkheid om een bankrekening te openen.

Transparantie

Openheid over kredietverlening

Verantwoord ondernemen vraagt ook om openheid over welke bedrijfstakken een bank financiert. Banken rapporteren daarover in hun jaarverslag, maar die informatie is niet eenvoudig vergelijkbaar. De NVB heeft om deze reden een protocol opgesteld waarvan banken gebruik kunnen maken. Het protocol maakt mogelijk dat banken op vergelijkbare wijze en in grote mate van detail rapporteren over alle uitstaande leningen op de balans. Banken worden zo nog makkelijker aanspreekbaar op hun financieringskeuzes. Meerdere banken zijn van plan over 2016 volgens de NVB richtlijn te publiceren.

Aanspreekbaar bankieren

Banken staan open om over hun duurzaamheidsbeleid en –resultaten te praten. Dat betekent dat banken met stakeholders in overleg treden en die input gebruiken om hun beleid aan te passen waar dat nodig is. Banken maken hun duurzaamheidsbeleid openbaar en rapporteren over hun prestaties volgens de meest actuele internationale standaarden. De rapportages van banken worden door de Transparantiebenchmark van het Ministerie van Economische Zaken bovengemiddeld beoordeeld.

  • De twaalf grootste banken in Nederland rapporten volgens de internationale standard van het Global Reporting Initiative.
  • Banken scoren gemiddelde hoog op de Transparantiebenchmark van het Ministerie van Economische Zaken.
Verantwoord ondernemen figuur 3

Verantwoord ondernemen

Toekomstgericht bankieren

Verantwoord ondernemen is voor Nederlandse banken verankerd in de Code Banken en het Maatschappelijk Statuut van de sector. Op grond daarvan dient elke Nederlandse bank beleid te hebben op het gebied van duurzaamheid, in lijn met internationale richtlijnen. Daarnaast dient het risicobeleid van banken zowel op de korte als lange termijn gericht te zijn en ook rekening te houden met niet-financiële risico’s. De onafhankelijke Monitoring Commissie Code Banken ziet toe op de naleving.

Internationale standaarden

In de financiële sector bestaan verschillende initiatieven en standaarden voor verantwoord ondernemen. Een groot deel van banken in Nederland is daarbij aangesloten.

  • In 2014 werd voor € 16 miljard duurzaam gespaard (4,8% van Nederlandse spaarmarkt) en werd voor € 8,2 miljard (7,6%) duurzaam belegd via banken (Bron: VBDO ‘Duurzaam Sparen en Beleggen 2015’).
  • Eén Nederlandse bank scoort al jaren hoog (86 van 100 punten in 2015) in de Dow Jones Sustainability Index, een toonaangevende benchmark voor duurzaamheid. Andere Nederlandse banken worden in zulke dergelijke  internationale vergelijkingen niet meegenomen. Er bestaat geen integrale ‘prestatiemeting’ voor verantwoord ondernemen in de financiële sector.
Internationale standaarden voor verantwoord ondernemen
Verantwoord ondernemen figuur 4
Conclusie

Ondernemen brengt sociale en ecologische uitdagingen met zich mee. Nederlandse banken zijn zich daarvan bewust en vinden verantwoord ondernemen van strategisch belang. Banken werken volgens internationale  standaarden en nemen zelf nieuwe initiatieven. De impact van die initiatieven laat zich echter niet eenvoudig meten. Mede daarom blijven de NVB en haar leden werken aan vergroting van transparantie, in goed overleg met klanten, maatschappelijke organisaties en andere stakeholders.