Maatwerk in financiering door banken is belangrijk, aldus VEH

08 april 2021
1 miljoen nieuwe huizen in 10 jaar, samenwerken op leefbaarheid in buurten en op verduurzaming van de woningvoorraad. Dat zijn de ambities van de recente Actieagenda Wonen – opgesteld door een brede coalitie van 34 organisaties – waaronder de Nederlandse Vereniging van Banken – als boodschap aan het nieuwe kabinet. Ook de Vereniging Eigen Huis - met zo’n 800.000 leden! - doet mee. Karsten Klein, directeur belangenbehartiging van de VEH vertelt waarom en over wat banken kunnen bijdragen.

Financiële steun, verbetering van investeringscondities, een aantal nieuwe beleidsmaatregelen en een actieve rol van het Rijk op de woningmarkt. Dat is waar de partners van de Actieagenda Wonen om vragen, aldus Karsten Klein: “Een tekort van ruim 300.000 betaalbare woningen. Dat is een niet te onderschatten maatschappelijk probleem. Jongeren hebben nauwelijks toegang tot de koopmarkt. Jonge mensen blijven noodgedwongen thuis wonen. Gezinnen wonen samen op veel te kleine oppervlaktes. Mensen betalen een veel te hoge huur, omdat er geen betaalbare koopwoning beschikbaar is. We onderschrijven dus de ambitie van de Actieagenda om snel veel meer betaalbare woningen te bouwen. Niet alleen koop-, maar ook (sociale) huurwoningen. Want wij zijn ook voorstander van een gezonde huurmarkt.”

VROM terug?

Klein: “Een tweede belangrijk punt uit de Actieagenda dat wij als VEH onderschrijven, is de rol van de rijksoverheid in de ruimtelijke ordening. Die rol zou veel groter moeten. Nederland is een superklein land. Ruimte is schaars. Dus waar ga je bouwen en hoe maak je dat mogelijk? Dat is nu sterk gedecentraliseerd en dat moet ook volgens ons anders. Onder het eerste kabinet Rutte – alweer ruim 10 jaar geleden – werd het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) afgeschaft. De portefeuilles werden weliswaar elders ondergebracht, maar dat heeft niet gewerkt. Ruimtelijke ordening  is slechts een van de zaken waarmee de minister van Binnenlandse Zaken zich bezighoudt. Veel is naar gemeenten overgeheveld, wat betekent dat veel overstijgende belangen in de verdrukking komen. Het is tijd voor één ruimtelijke nationale visie, die je in samenhang ontwikkelt en waarin je ook zaken als infrastructuur, duurzaamheid en bedrijvigheid meeneemt. Dat moet op een slimme manier en je hebt één partij nodig die dat hele proces overziet en stuurt. De rijksoverheid dus.”

Karsten Klein, directeur belangenbehartiging Vereniging Eigen Huis

Premiekoopwoning

Klein: “Daarnaast staan we voor toegankelijke woningfinanciering. De VEH was altijd groot voorstander van de starterslening, mogelijk gemaakt door gemeenten. Het aantal startersleningen is sterk teruggevallen sinds het Rijk in 2015 haar bijdrage van 50% staakte. De kosten komen sindsdien volledig voor rekening van de gemeenten. Met een rijksbijdrage zullen weer veel meer gemeenten kunnen meedoen. Door specifieke voorwaarden te stellen aan de doelgroep en/of woningen, kan een gemeente sturing geven aan ontwikkelingen op de lokale woningmarkt en zo de kansen voor een bepaalde groep starters vergroten. Ook wordt er weer gekeken naar een variant van de aloude ‘premiekoopwoning’. Een subsidie om de woonlasten van een koophuis te dempen, speciaal bedoeld nu voor starters. Dat zijn mogelijkheden die een koopwoning toegankelijk maken voor een veel grotere groep mensen.”

Banken

Op de vraag hoe banken zouden kunnen bijdragen aan meer dynamiek op de woningmarkt, zowel voor starters als doorstromers, antwoordt Klein: “Maatwerk door banken is belangrijk. Kijk bijvoorbeeld naar jongeren die geen fiscaal partner zijn – studenten bijvoorbeeld – die samen een huis willen kopen. Elk een eigen deel van dat huis. Dat kan nu nog niet. Financiering is nu niet mogelijk. Vaak zijn het ook wettelijke beperkingen die daarvoor zorgen. Maar het zou mooi zijn als banken aan dezelfde kant van het touw zouden trekken in het oplossen van zulke maatschappelijke vraagstukken. Het zou mooi zijn als banken zeggen: we zien dat die behoefte bestaat, wij als sector hebben daar ook belang bij en wij kunnen als sector vanuit onze maatschappelijke rol pleiten voor een oplossing voor het collectief kunnen kopen of voor het aanpassen van regels, zodat het voor kopers makkelijk wordt om gezamenlijk een huis te kopen.”

Verduurzaming

Ook voor zittende woningeigenaren kunnen banken veel (meer) betekenen, vindt Klein: “Vooral op het vlak van woningverduurzaming. Onze indruk is dat banken het lastig vinden om een verduurzamingsvraag van huiseigenaren om te zetten naar rendement: wat levert een duurzaamheidsinvestering op?  De overheid helpt consumenten met het Warmtefonds bijvoorbeeld omdat ze zien dan duurzaamheidsinvesteringen moeilijk op gang komen. Dus voor banken valt er wat ons betreft ook nog een wereld te winnen.”