“Klanten blijken een genuanceerd verhaal vaak goed te begrijpen”

18 juni 2020
Wat betekent ‘ethisch verantwoord hypotheken verstrekken’ in een heel krappe woningmarkt? En hoe kun je als bank soms wanhopige klanten helpen? In deel 4 van de reeks Bank & ethiek vertelt Frank Soede, directeur van BLG Wonen (de Volksbank), over ethische dilemma’s bij hypotheekverstrekking. “We kijken naar het individuele belang: wat is er wél mogelijk voor deze klant?”

Ethische dilemma’s doen zich voor bij afwegingen van belangen, vertelt Frank Soede. Bij het verstrekken van hypotheken gebeurt dat vooral bij vervelende life-events. “Vaak is de ethische keuze heel duidelijk. En soms is er eenvoudigweg geen goede of slechte keus; het is dan kiezen tussen twee ‘kwaden’. Wat is dan de minst slechte keuze?” Soede geeft een voorbeeld van zo’n dilemma: “Iemand gaat scheiden en krijgt te maken met een inkomensdaling, doordat nog maar één inkomen beschikbaar is. Eigenlijk zou diegene moeten kiezen voor een betaalbare huurwoning, maar die woningen zijn momenteel vrijwel niet voorhanden. Dan kunnen we er als bank voor kiezen iemand een hypotheek te verstrekken als inkomsten en uitgaven laten zien dat daar ruimte voor is. We willen altijd proberen te voorkomen dat iemand met twee kinderen op straat komt te staan.”

Individueel belang

Ook het schakelen tussen verschillende perspectieven – bijvoorbeeld het macro-economische en het individuele perspectief - is een belangenafweging en levert dilemma’s op. “Wanneer we het voor meer mensen mogelijk maken een koopwoning te financieren, kan dat een prijsopdrijvend effect hebben voor koopwoningen.” Ethisch verantwoord handelen betekent voor Soede: kijken naar het individuele belang en naar wat er wél mogelijk is. En dus initieerde BLG Wonen een pilot om uit te zoeken of het mogelijk was mensen met een dure huurwoning aan een koopwoning te helpen. Wat de pilot in ieder geval heeft opgeleverd, is dat meer mensen in aanmerking blijken te komen voor een hypotheek, ook mensen die dat zelf niet hadden verwacht. De eerste resultaten laten zien dat tot veertig procent van die groep mogelijk in aanmerking komt voor financiering van een koopwoning. “Het is dus zeker niet voor iedereen die duur huurt een oplossing; maar het biedt toch meer mensen een mogelijkheid een volgende stap te zetten.”

Ruimte voor afwegingen

“We willen en moeten overkreditering voorkómen; niet te veel hypotheek verstrekken in verhouding tot iemands inkomen. Daar is niemand bij gebaat.” Toch is vaak meer mogelijk dan men denkt, ziet Soede: “Er zijn veel regels opgesteld rond hypotheken, maar in bepaalde gevallen mogen we een uitzondering maken. Dat geeft ruimte voor ethische afwegingen. “We mogen afwijken van die regels, mits we zorgen dat iedere individuele klant een verantwoorde financiering krijgt aangeboden. Dat kan betekenen dat we iemand die misschien volgens strikte toepassing van de regels er niet voor in aanmerking komt, wél een hypotheek verstrekken.”

Tekst loopt door onder de afbeelding

Frank Soede

Handelingsperspectief

Ethisch handelen gaat verder dan alleen ja of nee. “We proberen acceptatie op ons handelen te bereiken. Doordat we besluiten te financieren óf doordat we goed uit kunnen leggen waarom we dat niét doen.” Klanten blijken een genuanceerd verhaal vaak goed te begrijpen, ziet Soede: “De belangen van klant en bank lopen hier parallel: de klant moet de lasten kunnen dragen, dat is zowel in zijn eigen belang als dat van de bank.”
Wat ook helpt bij de acceptatie van een afwijzing van de hypotheekaanvraag, is naast goede uitleg het bieden van handelingsperspectief. “Een klant krijgt bij een afwijzing van de hypotheekaanvraag ook antwoord op de vraag: ‘Wat kan ik veranderen om het wél mogelijk te maken?’ Sommige klanten zijn echt wanhopig. Zo kan iemand in de actiestand komen en is er in ieder geval uitzicht op een betere toekomst.”