Hoe werkt Brexit? Een politieke hink-stap-sprong

05 april 2017

Brexit in 3 stappen

Het Brexit proces waarbij het Verenigd Koninkrijk (VK) de EU zal verlaten is het best te vergelijken met een politieke hink-stap-sprong en bestaat uit drie fasen, een uittredingsovereenkomst, een overgangsperiode en een nieuwe handelsverdrag tussen de EU en het VK.

1 Uittreding van het VK:

a. Waar gaat dit om? Met het in gang zetten van de artikel-50 procedure heeft het VK een twee-jarige periode om een akkoord te bereiken met de EU. Dit zal met name gaan over de openstaande rekening en Britten en EU burgers die op elkaars grondgebied verblijven. Vooral de discussie over het budget zal erg lastig worden, vanwege het grote financiële gat dat ontstaat door het vertrek van de Britten. De regelgeving voor de financiële sector maakt geen onderdeel uit van de uittredingsovereenkomst en zal geregeld moeten worden in een apart handelsverdrag.

b. Wat zijn de concrete stappen? Op 29 april zullen EU-leiders bijeen komen om de Europese inzet in de onderhandelingen te bespreken. Namens de Europese Commissie is oud-Commissaris voor financiële diensten, de Fransman Michel Barnier aangewezen als onderhandelaar. Hij zal de gesprekken voeren met Brexit-minister David Davis als zijn tegenhanger met als doel rond oktober 2018 een akkoord te kunnen presenteren. Dit is nodig om de nationale parlementen en het Europees Parlement voldoende tijd te geven dit akkoord te ratificeren. “B-day” staat gepland op 30 maart 2019 en dan moet dit afgerond zijn, anders verlaat het VK de EU zonder overeenkomst en met zeer slechte vooruitzichten op een toekomstig handelsverdrag met de EU.

2 Het onbekende intermezzo

a. Het onbekende: weinigen zijn overtuigd dat twee jaar voldoende is om een nieuw handelsverdrag te onderhandelen tussen de EU en het VK bovenop de uittredingovereenkomst. De schattingen hoe lang nodig is voor handelsverdragen lopen uiteen van drie tot tien jaar. Er bestaat dus een risico dat er na uittreding van het VK geen juridisch raamwerk voor de zeer intensieve handel met het VK is (buiten wat karige WTO regels). Voor banken met een branch in het VK betekent dit om de activiteiten te kunnen voortzetten, een nieuwe vergunning aanvragen bij de Britse toezichthouder en mogelijk aparte kapitaal- en liquiditeitsvereisten in het VK.

b. Het intermezzo: om te voorkomen dat een juridische stilte valt tussen de uittredingsovereenkomst en het handelsverdrag pleit de NVB voor een overgangsregeling, waarbij bepaalde Europese regels na het uittreden nog van kracht blijven, totdat er duidelijkheid is over de nieuwe relatie met het VK. Het is in belang van zowel de EU als het VK dat er geen plotselinge disruptie van de handel is, ook wel het “cliff-edge” effect genoemd. Zowel de EU als het VK erkennen dat een transitieovereenkomst nodig is, maar het is nog onduidelijk of deze ook voor bankregels zal gelden.

3 Nieuwe relatie met het VK

a. Het meeste uitgebreide vrijhandelsakkoord ooit?: om veel van de voordelen te behouden, is een zeer uitgebreid handelsakkoord nodig om de plaats in te nemen van de duizenden Europese wetten die nu gelden. De keuze van de Britten om te vertrekken betekent echter ook dat op bepaalde punten zoals migratie niet langer dezelfde regels zullen gelden. In de EU vindt men dat je niet enkel de lusten van de Interne Markt moet hebben, maar ook bij moet dragen aan de lasten. Voor het VK is financiële dienstverlening 10% van het BNP en zal daarom een belangrijke inzet zijn. Vanuit het perspectief van de EU is dit enkel één van de vele onderwerpen naast vele andere sectoren.

b. De grootste juridische herziening ooit?:  In de komende twee jaar worden in het VK alle bestaande Europese regels omgezet in Britse wetten om te voorkomen dat er rechtsonzekerheid is als gevolg van het Britse vertrek. Het is dan vervolgens aan het Britse parlement om te bepalen op welke punten het wil afwijken van de huidige regels. Indien de Britse politieke besluiten al te veel afwijken op bijvoorbeeld bankenregels of belastingen zal dit toekomstige samenwerking met de EU bemoeilijken.