Blockchain
30 november 2018
3 minuten

‘Banken zijn overlevers’: bancaire strategie in tijden van fintech

De fintech-revolutie holt de banken zoals we die nu kennen, uit. Processen worden gedigitaliseerd, de waardeketen opengebroken, klantrelaties verzwakken en de marges staan onder druk. Om relevant te blijven, worden er drastische strategische keuzes van banken gevraagd. Met als gevolg een veel diffusere bankensector. Maar banken zijn overlevers, aldus Arnoud Boot, hoogleraar ondernemingsfinanciering en financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam.

Bank-klantrelatie?

Boot: “Hoe de financiële sector ‘van morgen’ eruitziet, is verre van evident. Informatietechnologie zoals big data, apps en online distributieplatfomen – plaatst banken met hun traditioneel hoge kostenstructuren, oude IT-infrastructuren en relatief bureaucratische organisatie, voor grote uitdagingen. Het verliezen van ‘grip’ op hun klanten is misschien wel de grootste zorg. Want juist daar ligt de bron van inkomsten voor banken. Aan de consumentenkant is de omslag het meest voelbaar, als je alleen een app ziet, voelt men zich nog wel klanten van een bank? Slimme apps, zogenaamde ‘aggregators’, kunnen zich als intermediair positioneren tussen consument en aanbieders van financiële producten. In dit scenario gaat de klantrelatie voor banken verloren. Aan de corporate kant worden klantrelaties als waardevol gezien. Maar ook in dit segment zien we recente initiatieven om op basis van big data kredietwaardigheid in te schatten. Wetgeving zoals PSD2 verzwakt de bank-klantrelatie mogelijk verder. Hierdoor krijgen gespecialiseerde spelers meer kansen.” 

Banken zijn overlevers

De snelle conclusie dat de universele banken geen rol meer hebben in de toekomst, is voorbarig, aldus Boot: “De essentiële rol van banken verdwijnt namelijk niet zomaar. Want banken kunnen in de wereld van fintech zeker relevant blijven in de rol die zij hebben als risicobeoordelaar en kredietbewaker. Banken kunnen de innovatie juist omarmen, om hun eigen processen beter te organiseren. Ze kopen hierom ook fintechbedrijven op.”

“Regulering helpt banken te overleven. Ze kunnen zich relatief goedkoop financieren (als gevolg van too-big-to-fail-subsidie en Deposito Garantiestelsel-garanties), ze hebben schaal en grote klantenbestanden en worden gezien als betrouwbare partijen om geld te stallen en grote transacties te doen. De strenge privacyregulering gaat gepaard met grote zorgvuldigheid - juist de expertise van banken. Aan de andere kant kunnen technieken als online authenticatie, digital identities en blockchain kostenverlagend werken en het zo makkelijker maken voor nieuwe toetreders. Dat is echter nog toekomstmuziek.”

Partnerschap met big tech niet zonder risico

Boot: “De opkomst van fintech betekent een diffuser landschap. Met enerzijds een grotere rol voor gespecialiseerde spelers en anderzijds specifieke innovaties zoals peer-to-peer-lending die een alternatieve financiering mogelijk maakt buiten de bancaire balans om."

Arnout Boot

"Daarnaast ontstaan er de eerder genoemde online-platforms (‘aggregators’) die zich plaatsen tussen de aanbieders en de vragers van financiële diensten. De rol van banken zit in de samenwerking met fintechs, vanuit hun eigen expertise en klantrelatie.”

Strategie in de wereld van fintech

Boot: “Afsluitend zie ik drie strategieën voor banken hoe om te gaan met fintech. Een enkele bank zal in staat zijn een leidende en coördinerende rol te vervullen in het versnipperde fintech-landschap. Zo’n bank zal in het midden staan van een ecosysteem, en in wisselwerking met de omgeving zich continu aanpassen en heruitvinden. Een tweede strategie is om dichter bij een puur traditionele bancaire rol te blijven en in te zetten op de activiteiten, waarbij er een behoefte bestaat die minder gevoelig is voor afstandelijke digitale spelers, m.n. als een soort trusted advisor. En ten derde is er mogelijk ruimte voor simpele efficiënte digitale banken die een basaal financieel dienstenpakket aanbieden volgens het oude ‘Postbankmodel’. Voor banken is dit een aardverschuiving. De winstgevendheid en onmisbaarheid van het bankwezen staan nu ter discussie.”

Dit artikel is een ingekorte versie van het artikel ‘Bancaire strategie in tijden van fintech’ van Arnoud Boot dat verscheen in het ESB-dossier nummer 47665, oktober 2018: De Toekomst van banken. Een blik op technologie, klant en maatschappij.
Mogelijk gemaakt door de Nederlandse Vereniging van Banken i.s.m. ESB. Het volledige artikel is ook te lezen op arnoudboot.nl