Maatschappelijk Forum
2 november 2018
3 minuten

Maatschappelijk Forum - Hoe help je jongeren grip te houden op geldzaken?

Leen je bij DUO om te investeren in je studie of sla je dat geld stuk op skivakantie? Jongeren, belangenorganisaties en bankbestuurders gingen op 1 november met elkaar in gesprek over hoe jongeren omgaan met geld en hoe de banken kunnen bijdragen aan hun financiële weerbaarheid. Het was het tweede Maatschappelijk Forum, georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

In de sfeervolle Koninklijke Munt in Utrecht gingen zo’n twintig jongeren in gesprek met bestuurders van vijf banken  - ABN AMRO, ING, Rabobank, Triodos en De Volksbank -, een vertegenwoordiger van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties als Nibud, Landelijke Studentenvakbond (LSVB), Nationale Jeugdraad, Stichting Jeugdeducatiefonds en Stichting Lef.

Voormalig Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen poneerde als gespreksleider tien pittige stellingen die veelal direct of indirect draaiden om (financiële) verantwoordelijkheden. Bijvoorbeeld ‘Ouders moeten de kinderbijslag op de rekening van hun kinderen storten’. Of: ‘Als je slachtoffer bent van oplichting is dat je eigen schuld en moet je terugbetalen.’

Veel discussie

Stellingen die leidden tot belangrijke vraagstukken en veel discussie. Hoeveel verantwoordelijkheden kunnen jongeren aan? Moet je jongeren laten investeren in zichzelf en dus stimuleren om bij DUO geld te lenen voor de studie als je ze daarmee opzadelt met een grote schuld? Is het puberbrein wel in staat de financiële consequenties over langere tijd te overzien? Zou financiële voorlichting in het curriculum van de opleidingen moeten? En: hoe kunnen banken bijdragen aan financiële educatie en jongeren helpen met het verstandig omgaan met geld?

“Als sector willen we – bovenop wat de banken afzonderlijk doen – kijken hoe we kunnen bijdragen aan het voorkomen en aanpakken van schulden onder jongeren”, vertelde NVB-voorzitter Chris Buijink. Buijink liet cijfers zien uit een onderzoek naar schulden in Nederland.

Dit onderzoek is gedaan in opdracht van de NVB en verschijnt op 21 november. Uit het onderzoek blijkt dat jongeren ‘best secuur’ zijn als het gaat om geld, maar dat juist de groep met ernstige betalingsproblemen het belangrijker te vinden om nu geld uit te geven dan te sparen voor later.

Verleidingen

Een vertegenwoordigster van het Nibud gaf aan dat het aantal jongeren met geldproblemen toeneemt: “Wij constateren dat het best lastig is om grip te houden op je geld.” De verleidingen om geld uit te geven nemen toe door 24/7 online shoppen, door steeds vernuftiger marketingtechnieken en ook videogames en vlogs zitten vol reclame. Digitalisering van bankzaken maakt het lastiger om overzicht te houden, geld wordt minder tastbaar en daarmee makkelijker uit te geven, aldus het Nibud. Financiële opvoeding is belangrijk:  “Uit Nibud-cijfers blijkt dat de volwassene die als kind niet heeft geleerd goed met geld om te gaan, twee keer zo vaak betalingsachterstanden heeft. Betalingsproblemen komen drie keer zo vaak voor bij deze volwassenen.”

Financiële educatie

Kennis over (omgaan met) geld télt. Dat bleek keer op keer uit de discussies rondom de stellingen. Zo vond een jongere dat je moeilijk iemand die nooit financiële voorlichting heeft gekregen, de schuld in de schoenen kan schuiven wanneer hij zich laat gebruiken als ‘geldezel’. Dat het hebben van kennis belangrijk is, daarover was iedereen het eens. “Maar waar haal je die kennis vandaan?”, zo vroeg een jongere zich af. Na negen jaar basisschool, vijf jaar voortgezet onderwijs, twee jaar mbo en nu een paar jaar hbo heeft ze nog nooit op school voorlichting gekregen over het omgaan met geld.

Dat gebrek aan voorlichting op scholen is des te schrijnender bij de (grote) groep jongeren die ook thuis niets leert over geldzaken. Voormalig politicus Hans Spekman, nu vertegenwoordiger van Stichting Jeugdeducatiefonds, sprak vol vuur zijn zorgen uit over deze groep mensen die generatie op generatie in de schulden komt. Hoe bereik je ook deze jongeren?

Een van de belangrijke conclusies was dan ook dat financiële educatie aan kinderen in achterstandssituaties een belangrijk middel is tegen financiële ongeletterdheid. Een van de manieren waarop de banken hier al op inspelen, is met de gastlessen Bank voor de klas – het gezamenlijke programma voor financiële educatie van banken. Wellicht zou financiële educatie zelfs structureel in het curriculum van de scholen en opleidingen moeten komen, zo opperden meerdere aanwezigen.

Concrete tips

Het was niet de enige concrete aanbeveling deze avond. De jongeren stelden niet alleen concrete vragen (Waarom probeert de bank mij zodra ik 18 word over te halen een creditcard te nemen? Waarom is rood staan bij de bank eigenlijk zo duur?). Ze gaven banken ook concrete tips (Bouw een alarm in in een app, waarmee je vooraf kunt instellen hoeveel geld je die dag maximaal wilt pinnen. Maak gebruik van populaire vloggers om ons iets te leren over geldzaken. Maak gebruik van  blockchain toe om duurzaamheid echt transparant te maken.) “We hebben goed naar jullie geluisterd en veel meegekregen”, constateerde NVB-voorzitter Chris Buijink dan ook in zijn afsluitende dankwoord.

Maatschappelijk Forum

Het Maatschappelijk Forum is ontstaan op advies van de Monitoring Commissie Code Banken. Door informeel in gesprek te gaan met klanten en stakeholders over maatschappelijke thema’s wil de bankensector het wederzijds begrip vergroten. In Bank|Wereld magazine dat in december verschijnt volgt een uitgebreid verslag van dit Maatschappelijk Forum.

Tekst: Annemarie Geleijnse
Beeld: David van Dam