Publicatiedatum: 7 april 2009
- Voor het persbericht van de Nederlandse Verenging van Banken, klik hier
- Voor het rapport 'Naar herstel van vertrouwen', klik hier
Reactie op rapport Adviescommissie Toekomst Banken
Nederlandse Vereniging van Banken, 7 april 2009
I. AANLEIDING
Aan banken is met regelmaat gevraagd zich uit te spreken over hun verantwoordelijkheid met betrekking tot het ontstaan van de financiële crisis. Om die vraag zorgvuldig te kunnen beantwoorden heeft de Nederlandse Vereniging van Banken eind 2008 de Adviescommissie Toekomst Banken ingesteld, bestaande uit de leden Maas, De Swaan, Van den Goorbergh en Eijffinger. Deze Adviescommissie heeft als opdracht gekregen lessen te trekken uit de kredietcrisis en aanbevelingen te doen voor de sector. Het nu verschenen rapport van deze Adviescommissie is aanleiding voor onderstaande reactie.
II. ALGEMEEN
De gevolgen van de crisis zijn voor klanten van banken, de belastingbetaler, de financiële sector en de samenleving aanzienlijk en ingrijpend. Dit heeft geleid tot verlies aan vertrouwen en tot onzekerheid. De samenleving heeft risico’s moeten overnemen die door de sector zijn aangegaan. De gezamenlijke banken betreuren de gevolgen zeer en zullen verantwoordelijkheid nemen voor oplossingen om de werking van de sector als geheel te verbeteren.
De financiële crisis is een systeemcrisis, die is ontstaan door een combinatie van verschillende factoren en diverse betrokken partijen, waaronder de banken. Een eenduidig antwoord op de schuldvraag is dan ook niet zomaar te geven, ook omdat banken onderling sterk verschillen.
Dat laat onverlet dat de gezamenlijke banken begrijpen dat het vertrouwen in de sector is geschaad, zeker gezien de analyse van wat er mis is gegaan. Nederlandse banken voelen een belangrijke verantwoordelijkheid als het gaat om herstel van vertrouwen en het doorvoeren van verbeteringen in het financiële stelsel. Meer aandacht voor klanten, het verder verstevigen van de checks & balances binnen banken, een duurzaam en gematigd beloningsbeleid en nog meer aandacht voor het risicomanagement staan hierin centraal. Dit alles vraagt om een cultuuromslag bij banken, die mede door concrete veranderingen, zoals door de Adviescommissie Toekomst Banken aanbevolen, moet leiden tot herstel van vertrouwen in de sector. Samen met overheden, wetgevers, toezichthouders en andere stakeholders willen de banken die verantwoordelijkheid oppakken.
III. BASIS VOOR HET RAPPORT ADVIESCOMMISSIE TOEKOMST BANKEN
Het rapport van de Adviescommissie Toekomst Banken geeft onder andere een beschrijving van wat er is gebeurd:
Banken hebben zich in de loop der jaren breder ontwikkeld dan hun oorspronkelijke traditionele rol (spaargeld aantrekken en aanwenden voor financiering van bedrijven en particulieren). Tegelijkertijd hield regelgeving geen gelijke tred met productontwikkelingen. Deze ontwikkelingen gingen sneller dan het risicobeheer zich heeft ontwikkeld. Slechte risico’s hebben andere, in de kern gezonde, beleggingen besmet. Ook de waakhondfunctie van ratingbureaus en toezichthouders blijkt onvoldoende te hebben gewerkt. Voorts speelden in de universele vraag naar- en stimulans van krediet bij een lage rentestand (met name in de VS) en het zoeken naar rendement (door consumenten, bedrijven en instellingen), ongecontroleerde factoren zoals rating, kapitaalbeslag en beloningen naar achteraf bleek een negatieve rol. Ook de banken hebben (achteraf gezien) hierin de kwetsbaarheid van de financiële sector onvoldoende onderkend. Risicomodellen hebben een te grote rol gespeeld.
Door sommige instellingen wordt ook de voorgeschreven fair value waardering als versterkende factor gezien. Het (door regelgeving en toezicht toegestaan) off-balance beleid heeft balansen van financiële instellingen kwetsbaar gemaakt.
In het beloningsbeleid zijn excessen geslopen die onvoldoende zijn begrensd door Raden van Bestuur, Raden van Commissarissen en aandeelhouders.
De sterke nadruk op de korte termijn aandeelhoudersbelangen heeft de kwetsbaarheid van de financiële sector vergroot. Wereldwijd treft banken, toezichthouders en de politiek het verwijt onvoldoende oog te hebben gehad voor de risico’s van die eenzijdige focus. Ook banken betreuren dat. In dit kader is het belangrijk om ook negatieve effecten van de Code Corporate Governance in ogenschouw te nemen.
IV. AANBEVELINGEN
Wij verwelkomen de aanbevelingen uit het rapport van de Adviescommissie Toekomst Banken en zullen ons actief inspannen om spoedig invulling te geven aan de afzonderlijke aanbevelingen. Hieronder geven wij een initiële reactie op een aantal punten. Voorafgaand hieraan merken wij op dat ten aanzien van het merendeel van de aanbevelingen het uiteindelijk aan individuele banken is hoe vorm wordt gegeven aan de concrete invulling binnen hun bedrijf. Voor zover het aanbevelingen betreft die volgens het comply or explain principe geimplementeerd moeten worden, zal daaraan in het bijzonder aandacht worden gegeven. In de uitvoering moet rekening worden gehouden met de internationale context waarin veel Nederlandse banken opereren.
Stakeholders en governance
Wij juichen toe dat de Adviescommissie in haar rapport de maatschappelijke rol van banken centraal stelt. Alle aanbevelingen zijn erop gericht om deze maatschappelijke rol te onderstrepen en daarmee bij te dragen aan het herstel van vertrouwen. Tevens steunen wij in dit verband nadrukkelijk het opnieuw op de voorgrond plaatsen van het stakeholder model, waardoor er meer aandacht is voor klanten, maatschappij en werknemers, naast aandeelhouders. Het belang van deze heroriëntatie kan niet voldoende onderstreept worden. De Adviescommissie doet een aantal goede handreikingen waarmee banken de vier stakeholders evenwichtiger kunnen bedienen.
Bankiersverklaring
Wij verwelkomen de suggestie die wordt gedaan door de Adviescommissie inzake de moreel-ethische verklaring van bankbestuurders (ook wel Bankierseed genoemd), die op individuele basis dient te geschieden. De suggesties die de Adviescommissie doet omtrent concrete vormgeving van deze moreel-ethische verklaring zullen wij in samenspraak met betrokkenen zo spoedig mogelijk vormgeven.
Risicomanagement
Het belang van goed risicomanagement neemt een belangrijke plaats in het rapport van de Adviescommissie. Er wordt gesteld dat iedere bank expliciet de risk appetite dient te formuleren en dat intensieve monitoring op dit onderdeel door Raad van Bestuur een vereiste is. Banken steunen deze voorstellen op hoofdlijnen en zullen kijken welke specifieke maatregelen genomen moeten worden om het risicobeheer aan te passen.
Beloningsbeleid
De Adviescommissie heeft belangrijke en zeer concrete aanbevelingen gedaan op het gebied van beloningsbeleid. Deze aanbevelingen zullen samen met de uitgangspunten die de financiele sector met de Minister van Financien is overeengekomen in het zgn. Herenakkoord op 30 maart jl., de binnenkort te verschijnen beloningsprincipes van DNB en AFM en de ontwikkelingen in internationaal verband, belangrijke bouwstenen zijn bij het formuleren van nieuw beloningsbeleid voor individuele banken. Dit geldt in het bijzondere voor de lange termijn component van bonussen en de aandacht voor niet-financiële doelstellingen.
Anticyclische buffers
Op het punt van toezicht merken wij op dat de Adviescommissie pleit voor het opbouwen van anticyclische buffers. Hierdoor kunnen in tijden van economische groei reserves worden opgebouwd, die in tijden van economische neergang kunnen worden aangewend. Uiteraard is het van groot belang dat het moment van invoering hiervan zorgvuldig wordt gekozen. Wij gaan ervan uit dat de overheid de suggestie om dit fiscaal te accepteren zal faciliteren.
Spaarbanken vs. zakenbanken
Tot slot gaat de Adviescommissie in haar rapport in op de actuele discussie ten aanzien van de zogenaamde banque d’affaire vs. banque de dépôt. De conclusie hierbij is dat het onwenselijk is om in dit verband een wettelijk onderscheid te maken. Bij een dergelijk wettelijk onderscheid zal de diversiteit aan banken, waarbij juist de verschillende businessmodellen zorgen voor een optimale bediening van een gevarieerd klantenbestand, in het gedrang komen.
Tenslotte ondersteunen wij de aanbevelingen die de Adviescommissie doet ter versterking van de institutionele financiële structuur, zoals de aanbevelingen gericht op de verdere harmonisatie en consistentie van financiële regelgeving in Europa en de aanpassing van de Europese toezichtstructuur in lijn met de voorstellen van het De Larosière rapport. In samenhang met de verdere uitwerking van het De Larosière rapport zal gekeken worden in hoeverre en op welke manier grensoverschrijdend micro-prudentieel toezicht versterkt zou kunnen worden.
V. TOT SLOT
Wij spreken onze dank uit aan de leden van de Adviescommissie, haar secretaris en een ieder die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van dit advies. Wij vertrouwen erop dat we met deze gezamenlijke aanpak de financiele sector toekomstbestendig maken en bouwen aan een hernieuwd vertrouwen in onze banken.